Aberthaw: lle mae llawer o fydoedd gwyrdd yn dod ynghyd

Categorïau:
Prosiectau'r Fargen Ddinesig

Pan roddodd Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ei lofnod i lawr i gaffael Pwerdy Aberddawan yng ngwanwyn 2022, gwnaeth hynny esgor ar lawer o bosibiliadau newydd i hybu cynaliadwyedd yn ein rhanbarth – gan weddnewid cawr tanwydd ffosil a fu’n dominyddu tirwedd De-ddwyrain Cymru ers y 1960au, yn barc ynni gwyrdd arloesol a fydd yn helpu i bweru ein dyfodol.

Ar ôl cael ei ailddatblygu’n esiampl cynhyrchu ynni gwyrdd, bydd y safle 489 erw yn ysgogi twf economaidd cynaliadwy a glân ledled ein rhanbarth, gyda’r potensial i ddod yn gartref i glwstwr gweithgynhyrchu dim carbon gyda chyfleusterau cynhyrchu hydrogen gwyrdd …  canolfan swyddi gwyrdd i greu amrywiaeth eang o rolau newydd… hwb  prosiectau ynni adnewyddadwy fydd yn gallu cartrefu cyfleuster storio batri o’r radd flaenaf …  catalydd ar gyfer datgarboneiddio diwydiannol a chyfleusterau giga  yn y dyfodol i sefydlu marchnadoedd newydd mewn sectorau diwydiannol allweddol … lle canolog i hybu arloesedd ynni gwyrdd, twf, rhannu gwybodaeth a chydweithio cymunedol … .. a gwarchodfa ecoleg bioamrywiol, agored i bobl o bob rhan o’n rhanbarth a’r tu hwnt.

Felly, pa mor bell ydyn ni wedi dod ers mis Mawrth – a beth sydd i ddod yn y misoedd nesaf?

Chwe mis o arolygu, archwilio, cysylltu a chydweithio ...

Nid yw prynu, dymchwel, adfer ac ailddatblygu safle sydd wedi bod yn gartref i un o orsafoedd pŵer glo mwyaf cynhyrchiol y DU ers hanner canrif heb ei gymhlethdodau.

Rydym bob amser wedi gwybod y byddai’n sawl blwyddyn cyn i’r Uwchgynllun arfaethedig ar gyfer ailddatblygu’r safle hwn ddwyn ffrwyth – gyda llawer o ystyriaethau sensitif yn fasnachol ac ecolegol  dan sylw ar hyn o bryd – ac yn ystod y chwe mis diwethaf bu llawer iawn o waith ‘caib a rhaw’  paratoadol yn mynd rhagddo sy’n rhan annatod o ddatblygu prosiect o’r raddfa a’r cymhlethdod hwn.

Mae nifer fawr o dasgau hanfodol wedi’u cyflawni ers y cam cyntaf o gyfnewid contractau yn gynharach eleni.  Ni fydd y gwaith cyfreithiol ar ei ben ei hun yn debygol o gael ei gwblhau tan ddiwedd y flwyddyn a threuliwyd oriau dirifedi ar arolygon ecolegol, trefnu trwyddedau amgylcheddol, nodi gofynion iechyd a diogelwch, cydweithio gyda phartneriaid prosiect, cysylltu â’r gymuned leol – a chaffael contractwr dymchwel gyda’r arbenigedd i reoli prosiect o’r maint hwn.

Yn ystod hyn oll, mae gorsaf bŵer Aberddawan wedi bod angen gofal o gwmpas y cloc i gynnal ei strwythur presennol, ac rydym yn ffodus bod y safle yn nwylo hynod alluog RWE, sydd wedi cynnal popeth i’r safonau uchaf ers 2012, gan leihau allyriadau CO2 y safle 60 miliwn tunnell y flwyddyn. Maen nhw wedi gosod y bar yn anhygoel o uchel yn y ffordd maen nhw’n arwain y tîm cau ac yn cynnal yr orsaf bŵer yn gyffredinol – gan weithio gyda Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn y ffordd fwyaf diwyd y gellir ei ddychmygu yn ystod y trosglwyddiad.   Mae’r gwaith hwnnw wedi ymestyn i lunio adroddiadau risg allweddol ar y cyfleuster 489 erw lle mae nifer o beryglon yn ei hanfod, gan gynnwys llanw sy’n dod i mewn ddwywaith y dydd ar ar safle lle gall hyd yn oed tynnu un sgriw fod yn beryglus.

Fel yr eglurodd Christian Cadwallader, Arweinydd Rhaglen Aberddawan:

“Mae  llawlyfr gweithredol  RWE wedi rhoi mewnwelediadau dwfn a manwl i ni o reoli’r gwaith pŵer glo sydd wedi ymddeol – ac rydym yn ddiolchgar bod gwaith arbenigol o’r fath wedi darparu sylfaen gadarn i adeiladu arni wrth i ni asesu’r risgiau dan sylw cyn symud i’r cyfnod dymchwel.”

Mae paratoi yn allweddol er mwyn dymchwel yn y modd cywir

Mae yna broses drylwyr i fynd drwyddi cyn cyrraedd y cam dymchwel. Er enghraifft, defnyddid asbestos helaeth yn y ‘chwedegau i reoli gwres ac mae’r mwynau a allai fod yn niweidiol yn parhau i fod ar y safle, felly mae angen llawer o waith paratoi cyn y cam dadadeiladu.

Mae cynaliadwyedd hefyd yn allweddol, gyda thîm y prosiect yn edrych i gael gwared ac ailgylchu pob un o’r metelau gwerthfawr o beiriannau, tyrbinau, switshis a gwaith dur – tra hefyd yn malu deunydd fel brics a choncrit er mwyn eu hailddefnyddio.

Mae yna lawer o fân ystyriaethau o gofio cymhlethdod y prosiect – gan gynnwys sicrhau’r  trwyddedau amgylcheddol  ar gyfer y safle. Mae pedwar o’r rhain yn gysylltiedig yn benodol gyda ffactorau amgylcheddol fel rhyddhau elifion lle mae dŵr yn llifo ar y safle. Mae’n cymryd amser i gytuno yn gytundebol ar y trwyddedau hyn – ond mae’r prosiect ar y trywydd iawn i fod yn rhan o fframwaith dymchwel newydd Cyngor Caerdydd, gan ganiatáu i’r broses dendro ddymchwel ddechrau o ddifrif, gyda chontractwr yn ei le gan yn gynnar yn 2023.

Anelu at fod yn Well ac yn Wyrddach …

Mae llawer o nodweddion Aberddawan yn creu potensial ar gyfer rhywbeth gwell a gwyrddach. Er enghraifft, mae cyfle i wneud y gorau o hydrogen wrth gynhyrchu, trosglwyddo a storio ynni ar y safle – yn ogystal ag o bosibl ddefnyddio dŵr  fel cyfleuster oeri ar gyfer giga-ffatri ddata a allai bweru ein heconomi ddigidol. Archwilio sut orau i sylweddoli bod potensial yn gofyn am Strategaeth Adfer – a phrif gynllunydd i droi syniadau yn realiti.  Mae’r prif gynlluniwr hwnnw bellach gyda ni, i adeiladu ar y ffordd orau o fanteisio i’r eithaf ar bob cyfle y mae’r safle unigryw hwn yn ei gynnig i’n rhanbarth.

Mae cydweithio â llu o randdeiliaid yn allweddol i brosiect o’r cymhlethdod a’r maint hwn, fel y mae Christian Cadwallader yn ei esbonio: “Mae llawer o gydweithrediadau yn digwydd wrth geisio gwireddu’r weledigaeth gwell a gwyrddach honno – o berthnasoedd masnachol i adnabod sut i ddefnyddio’r lludw tanwydd pwlferedig (PFA) orau, a gwneud y gorau o’r pen rheilffordd presennol o ystyried pa mor agos ydyw at is-orsafoedd y Grid Cenedlaethol, hyd at harneisio manteision yr ystod llanw uchaf yn y byd ac ymchwilio i ffyrdd o wella’r amgylchedd yn Aberddawan gyda phartneriaid fel  Ymddiriedolaeth Natur Cymru.  Wrth i’r syniadau hyn droi’n gamau gweithredu, byddwn yn agor rhannau o’r safle, er mwyn i’r cyhoedd weld y darlun ehangach sy’n dechrau dod at ei gilydd.

“Yn yr un modd, mae ymgysylltu â’r gymuned yn hanfodol i lwyddiant y prosiect cyfan ac mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn ystyried ffyrdd o adeiladu ar y cyfarfod ymgysylltu cymunedol cyntaf (gyda RWE) yn ôl ym mis Ebrill, i roi gwybod i’n cymdogion yn well ac i glywed gan y rhai y mae unrhyw gynigion yn effeithio arnynt.  Un dyhead yw ail-bwrpasu adeilad presennol ar y safle – adeilad ACE2 – fel y gall pobl leol ei ddefnyddio i gymryd rhan hyd yn oed yn fwy mewn prosiect a fydd wir yn helpu i ail-lunio Aberddawan a’n rhanbarth.”

O ystyried maint a photensial prosiect Aberddawan, rydym yn edrych ymlaen at roi’r wybodaeth ddiweddaraf i chi yn rheolaidd am y cynnydd sy’n cael ei wneud gan y partneriaid niferus sy’n gwneud i rywbeth arbennig ddigwydd drwy #CynaliadwyeddArWaith …

Rhannu:

Newyddion Cysylltiedig

Ac yntau’n cael ei gynnal yn yr awditoriwm yn Adeilad Sbarc yng Nghaerdydd, gwelodd y Digwyddiad Busnes Gweithredu ar Sero Net dros 80 o bobl fusnes, academyddion a swyddogion y llywodraeth yn dod ynghyd i hyrwyddo cydweithredu ymysg busnesau i roi sylw i newid yn yr hinsawdd.

Tanysgrifiad i'r cylchlythyr

Os hoffech dderbyn copïau o'n cylchlythyrau, cwblhewch y ffurflen gyda'ch manylion isod.

Skip to content