‘Ailddychmygu’r Rhanbarth’ erthygl 4

Categorïau:
Cyffredinol

Ein ‘Pump am Bump’ ar gyfer 2021-2025

 

Wrth i ni symud allan o’r pandemig, byddai’n hawdd siarad am newid ond llithro’n ôl i’r ‘un hen arferion’ yn ddiarwybod. Nid yw hynny’n opsiwn ar gyfer Prifddinas-ranbarth Caerdydd; a hyd yn oed pe bai’n digwydd, ni fyddai’n llwybr call iawn i’w ddilyn. Fel rydym wedi gweld mewn erthyglau “Ailddychmygu’r Rhanbarth” blaenorol, roedd Prifddinas-ranbarth Caerdydd cyn Covid yn lle gwych i fyw a gweithio; ac yn lle oedd yn ymhell o fod yn berffaith i eraill. Dyma ranbarth a nodweddir gan hanes eithriadol a photensial enfawr ar gyfer y dyfodol, gyda llawer i’w goleddu ac ymfalchïo ynddo – a llawer i’w newid a’i wella. Sefydlwyd Prifddinas-ranbarth Caerdydd i fynd i’r afael â’r anghydraddoldebau daearyddol, denu mwy o’r mewnfuddsoddiad ‘cywir’, cryfhau ein heconomi sylfaenol a gwneud i fuddsoddiad cyhoeddus weithio’n well ar draws ein rhanbarth. Mae’r heriau hynny’n dal i fodoli.

 

“Cyfle unigryw i roi’r sylfeini ar waith ar gyfer dyfodol newydd”

 

Uchelgais – ac uchelgais clir – Prifddinas-ranbarth Caerdydd yw gwneud mwy nag ateb yr heriau hynny. Efallai bod gennym gyfle unigryw ar hyn o bryd i roi’r sylfeini ar waith ar gyfer dyfodol newydd, trwy strategaeth fentrus ond cyraeddadwy ‘Pump am Bump: y pum maes blaenoriaeth allweddol a fydd yn nodweddu datblygiad P-RC dros y pum mlynedd nesaf – sy’n ganolog i greu twf cynhwysol cynaliadwy trwy fynd â ni y tu hwnt i’r Fargen Ddinesig a chreu llwyfan cadarn ar gyfer datblygu mentrau cydnaws sy’n creu Agenda Ddinesig ehangach a mwy cyfannol, yn seiliedig ar:

 

  1. Ailgodi’n Gryfach:
  2. Dod yn Ddinas-ranbarth
  3. Ehangu
  4. Codi’r Gwastad
  5. Datblygu Clystyrau Economaidd

 

Yn unigol, mae pob un o’r ymrwymiadau hyn yn biler pwysig yn y gwaith o greu a chefnogi twf cynhwysol ar draws ein rhanbarth. Gyda’i gilydd, maent yn addo trawsnewid bywydau a lles 1.3 miliwn o bobl, degau ar filoedd o fusnesau – a phob cymuned yn Ne-ddwyrain Cymru.

 

Mae gwaith P-RC dros y pedair blynedd diwethaf wedi creu’r sylfaen gryfaf i ni adeiladu arni.

Fel y nododd Cadeirydd Cabinet P-RC, Anthony Hunt:

“Profwyd yr ymddiriedaeth a’r cydweithrediad rhwng arweinwyr pob un o’r 10 bwrdeistref. Mae’r arbenigedd yma, wedi’i atgyfnerthu’n ddiweddar trwy benodi Nigel Griffiths i arwain ein Cyngor Busnes a David Stevens a Guy Lacey i gryfhau ein Partneriaeth Twf Economaidd. Mae’r ewyllys gyfunol yn amlwg gan bawb rwy’n siarad â nhw. Mae gennym ecosystem ar waith sy’n datblygu, felly rydym wedi gallu gwneud y meysydd blaenoriaeth hyn yn fwriadol o uchel ac mewn modd eu bod yn gorgyffwrdd.”

 

O ystyried hynny, gadewch i ni edrych yn fanylach ar sut y gallwn ddylanwadu a gwneud y defnydd mwyaf o bopeth sydd gennym, gan ddechrau gydag Ailgodi’r Gryfach a Dod yn Ddinas-ranbarth…

 

“Ni fydd gwneud pethau yn yr ‘un ffyrdd ag o’r blaen’ yn gweithio” 

 

Piler 1: Ailgodi’n Gryfach.

 

Yn y bôn, mae ‘Ailgodi’n Gryfach’ yn golygu ailstrwythuro ein heconomi i greu gwydnwch newydd. Ni fydd gwneud pethau yn ‘yr hen ffordd’ yn lliniaru effeithiau andwyol COVID a’r newidiadau mawr yn y farchnad lafur sydd o’n blaenau. Ni fydd yr ‘un ffordd’ yn harneisio’r potensial clir sydd gennym i ailgodi’n gryfach chwaith. Gwelwyd rhywfaint o’r potensial hwnnw yn ystod y cyfnodau clo – trwy weithio gartref, prynu’n lleol, lleihau’r defnydd o gerbydau, lleoleiddio cadwyni cyflenwi ac arallgyfeirio’r hyn y mae busnesau’n ei wneud. Mae’r mewnwelediadau hynny wedi rhoi cyfle i ni greu strwythurau newydd a fydd yn diwallu ein hanghenion twf a chynaliadwyedd yn well.

Sut gall P-RC gefnogi hyn? Dyma sut:

 

“Y sylfeini cryfaf i adeiladu arnynt”

 

Cyflawni ein Set o Flaenoriaethau 10 Pwynt COVID-19. Bydd P-RC yn parhau i ganolbwyntio ar sefydlu cronfeydd penodol – gan gynnwys mwy o Gronfeydd Her i greu cyfoeth lleol a’r economi sylfaenol – er mwyn cynnig cyfleoedd i fwy o fusnesau (yn enwedig BBaChau) gymryd rhan. Dyna pam y symudon ni’n gyflym i roi Set o Flaenoriaethau COVID-19 ar waith, ond roeddem yn ofalus i gysoni’r rhain â’n gweledigaeth ehangach – ac mae’r dystiolaeth yn cynyddu ei bod yn bosibl bod gwneud hynny yn ystod y pandemig wedi cyflymu symudiad cadarnhaol tuag at ein nodau tymor hwy hyd yn oed.

 

Creu Hyb Sgiliau’r Dyfodol. Mae hyn yn hollbwysig mewn byd lle bydd 20% o’r swyddi presennol wedi diflannu erbyn diwedd 2025. Dim ond 20 chwarter busnes yw hynny o hyn o bryd – felly bydd ein Hyb Sgiliau’r Dyfodol yn cynnwys datblygu ein Cynllun Graddedigion i atal ‘colli talent’, gan gysoni â rhaglen addysg weithredol, a rhoi cefnogaeth wedi’i thargedu ar waith i ddiwydiannau’r dyfodol trwy gynlluniau prentisiaeth a rennir ac amrywiadau arloesol ar fodel yr academi feddalwedd.

 

Leigh Hughes, Cadeirydd y Bartneriaeth Sgiliau Rhanbarthol.

 “Bydd y gwaith hwn yn hanfodol ar gyfer ailsgilio ac uwchsgilio parhaus, nid yn unig i’r rhai y bernir bod eu swyddi’n ‘anymarferol’ o dan y cynllun cymorth cyflog coronafeirws newydd, ond yn barhaus wrth i ni achub ar y cyfleoedd i lunio gweithlu newydd ar gyfer y bedwaredd chwyldro diwydiannol.”

 

“Sgiliau parhaus ar gyfer byd o newid parhaus”

 

Gweithredu Cronfa Safleoedd Strategol. Bydd y gronfa newydd hon yn helpu gyda’r economïau hynny sydd wedi masnachu’n effeithiol ac wedi tyfu trwy COVID-19 – sectorau fel Technoleg Feddygol, Technoleg Ariannol a Seiber – y mae pob un ohonynt yn cynnig potensial enfawr i adeiladu mwy o gadwyni cyflenwi lleol yn ein rhanbarth. Yn fwy nag angori cwmnïau sylweddol  a’u cynlluniau ehangu yn y rhanbarth yn unig, mae’r busnesau hyn yn rhoi pwyslais ar weithio o bell a fydd yn annog mannau cydweithio lleol sy’n adfywio strydoedd mawr ac yn ysgogi entrepreneuriaeth leol hefyd.

 

Buddsoddiad ACLl, Moesegol a Seiliedig ar Le. O ystyried effaith anwastad COVID-19 ar yr economi – a’i effaith anghymesur ar wahanol grwpiau, rhyweddau ac ystodau oedran – rydym yn datblygu safbwynt polisi sy’n gysylltiedig â’r Fframwaith Buddsoddi ACLl a Moeseg. Bydd hyn yn cyd-fynd â’n hymrwymiad i gynnal rhaglen gytbwys ar draws y mentrau hynny a arweinir gan y sector cyhoeddus sy’n cefnogi pob lle – e.e. trafnidiaeth, digidol, cronfeydd her, cronfa dai – a’r rhai sy’n cael eu symbylu a’u targedu’n fwy gan y sector preifat.

 

“Ailstrwythuro ein heconomi i greu gwydnwch newydd”

 

Rheoli Argyfwng yr Hinsawdd a Datgarboneiddio. Rydym yn mabwysiadu ein Cynllun Ynni cyntaf, wedi’i ddatblygu ar y cyd â Gwasanaeth Ynni Llywodraeth Cymru. Yn ogystal â phrosiectau, cronfeydd her ac arddangoswyr ar gyfer technolegau newydd fel cerbydau trydan a hydrogen, byddwn hefyd yn ceisio sbarduno newid mewn ymddygiad, gan ganolbwyntio ar sicrhau bod prosiectau’n cyd-fynd yn ehangach â nodau lleihau allyriadau, adeiladu ein gwydnwch i’r effaith ar yr hinsawdd  a blaenoriaethu systemau symudedd sy’n seiliedig ar hygyrchedd a systemau trydan datganoledig.

 

Huw David, Cadeirydd yr Awdurdod Trafnidiaeth Rhanbarthol ac Arweinydd Cyngor Pen-y-bont ar Ogwr

“Rydym yn gwneud i bethau ddigwydd bob dydd, gan weithio’n agos gyda’r llywodraeth i weithredu Gweledigaeth a Strategaeth Ynni drawsnewidiol. Mae’n agenda anferth, gan ymestyn o ddatgarboneiddio i ynni adnewyddadwy, ac rwy’n gwybod un peth: ni fyddwn yn mynd yn ôl i’r ffordd yr oedd o’r blaen. Mae’r hinsawdd yn newid nawr ac mae’n rhaid i ni newid gyda hi. Nid oes gennym ddewis o gwbl ac mae’n rhaid i ni fwrw ymlaen â hi. Mae hynny’n golygu mabwysiadu ynni adnewyddadwy a lleihau allyriadau carbon yn gyflym. Gall y rhanbarth hwn arwain y ffordd ac mae’n gwneud felly. Mae gennym y gwynt a’r dŵr, yr ewyllys a’r dechnoleg. Rwy’n gwybod y gallwn gyflawni hyn – ac mae’n rhaid i ni ei gyflawni.”

 

Piler 2:  Dod yn Ddinas-ranbarth.

 

“Mae gennym brofiad unigryw y gellir manteisio arno er lles ehangach”

 

Mae ein cynnydd dros y pedair blynedd diwethaf wedi rhoi cyfle clir i ni ddatblygu system llywodraethu economaidd ranbarthol gryfach, gyda Bargen Ddinesig P-RC wrth ei gwraidd. Mae P-RC wedi’i ffurfio o dair haen lywodraethu – sef Llywodraeth y DU, Llywodraeth Cymru a Llywodraethau Lleol – felly mae gennym brofiad unigryw o fuddsoddi cyhoeddus rhanbarthol, a gellir manteisio ar hyn er lles ehangach. Bydd datblygu hyn yn galluogi manteisio ar yr ystod lawn o gronfeydd, buddsoddiadau a chyfleoedd sydd ar gael – a gallwn gyflawni hyn trwy’r camau canlynol:

 

Llunio a bod yn berchen ar Gydbwyllgor Corfforaethol P-RC (CBC). Mae gennym eisoes Bwyllgor Cabinet P-RC aeddfed a sefydlog, sydd ag uchelgais i ddod yn rhanbarth prawf. Dyma’r amser i adeiladu ar ein harferion presennol, ein partneriaethau, ein fframweithiau llywodraethu a’n strategaethau buddsoddi – a dangos model cryfach o lywodraethu economaidd rhanbarthol a buddsoddiad cyhoeddus. Bydd datblygu, ymgysylltu a gweithredu newid o’r fath yn flaenoriaeth gynnar sylweddol i Brifddinas-ranbarth Caerdydd ei chyflawni – ac rydym yn disgwyl i CBC ddechrau gweithredu ym mis Chwefror 2022, ond yn sicrhau bod y Fargen Ddinesig yn parhau’n flaenoriaeth gyflenwi graidd gan ei bod yn ganolog i gyflawni ein nodau ehangach.

 

“Model cryfach o lywodraethu economaidd rhanbarthol a buddsoddiad cyhoeddus”

 

Dod yn Rhanbarth Prawf trwy fodd sefydliadol newydd. Yn ei adroddiad am Lywodraethu Economaidd Rhanbarthol, gwnaeth y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd i Lywodraeth Cymru nifer o argymhellion sy’n ategu ein gweledigaeth ar gyfer deddfu Cydbwyllgor Corfforaethol. Mae’r rhain yn cynnwys awgrym i Lywodraeth Cymru sefydlu Swyddfa Datblygu Rhanbarthol a strwythurau rhanbarthol newydd i gefnogi hyn – dan arweiniad Awdurdodau Lleol ac sy’n eiddo i ‘asiantaethau sy’n wynebu’r farchnad’ fel Endidau Datblygu Rhanbarthol. Rydym yn adeiladu ar yr achos a wnaed eisoes dros strwythur o’r fath, i ddatblygu ein harferion a gwella ein gallu sefydliadol i’r pwynt lle gall wneud y gwahaniaeth mwyaf yn lleol ac yn rhanbarthol.

 

Chwarae ein rhan i gyflawni Buddsoddiad Rhanbarthol i Gymru. Rydym wedi cydnabod y bwlch amseru rhwng Brexit a deddfiad Cydbwyllgor Corfforaethol, ac – yn benodol – gweithredu trefniadau newydd ar gyfer y Gronfa Ffyniant Gyffredin. Dyna pam rydym yn gweithio gyda Llywodraethau’r DU a Chymru i chwarae ein rhan mewn trefniadau trosiannol a pharhaol – manteisio ar bartneriaethau, alinio cronfeydd, a gwneud buddsoddiadau a nodau polisi lefel uwch, gan ddatblygu ein profiad o weithio mewn amgylchedd llywodraethu aml-haenog.

 

“Rhaid i P-RC chwarae rhan allweddol wrth lunio partneriaethau ar gyfer y rhanbarth”

 

Cadarnhau ein hymrwymiad trwy Fframwaith Economaidd Rhanbarthol. Un rhanbarth yw P-RC ac rydym yma i gysoni buddiannau ac uchelgeisiau llawer o randdeiliaid gwahanol, felly mae’n bwysig ein bod yn cyfrannu at y fframweithiau ehangach sy’n rhoi ymdeimlad o bwrpas cyffredin ac ymdrech ar y cyd, gan alluogi pob partner i ddeall eu cyfraniad a ble mae’n ‘ffitio’.

 

Datblygu ein partneriaeth polisi a mewnwelediad economaidd. Rhaid i ‘benderfyniadau a arweinir gan ddata’ fod yn fwy na datganiad bachog. Mae darparu mewnwelediadau data, deallusrwydd economaidd ac asesiadau effaith i gyd yn allweddol i werthuso ansawdd a gwneud penderfyniadau beirniadol ar dystiolaeth glir. Mae materion mawr ein hoes – gan gynnwys twf glân, adfer ar ôl y pandemig, codi’r gwastad a mentrau rhyngranbarthol fel y Porth Gorllewinol – i gyd yn gofyn am safbwyntiau cryf a chymhellol; a rhaid i ni fuddsoddi mewn cadarnhau ein trefniadau presennol yn y maes hollbwysig hwn.

 

“Sicrhau bod rhagoriaeth ymchwil yn troi’n ganlyniadau economaidd cadarnhaol”

 

Cymryd rhan mewn Partneriaethau Rhyngwladol. Llofnodwyd cytundeb newydd ar gyfer aelodaeth y DU o Horizon Europe ar Noswyl Nadolig, ac mae cyfle hefyd i sefydlu partneriaethau ymchwil rhyngwladol a all sbarduno mathau newydd o Fuddsoddiad Mewnol a Buddsoddiad Uniongyrchol Tramor, yn ogystal â helpu i gefnogi cydweithredu ymchwil. Rydym yn gwbl ymwybodol bod rhaid i Brifddinas-ranbarth Caerdydd chwarae rhan allweddol wrth lunio hyn ar gyfer y rhanbarth a sicrhau bod rhagoriaeth ymchwil yn troi’n ganlyniadau economaidd cadarnhaol.

 

Byddai’n anodd i ni fod yn fwy cyffrous neu’n ymrwymedig i Ailgodi’n Gryfach a Dod yn Ddinas-ranbarth nag yr ydym. Maent yn flaenoriaethau hollol allweddol i symud y rhanbarth yn ei flaen, a’r wythnos nesaf byddwn yn rhoi rhagor o fanylion am ein tair blaenoriaeth arall ar gyfer y pum mlynedd nesaf: Ehangu, Codi’r Gwastad a Datblygu Clystyrau Economaidd.  

Rhannu:

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin

Newyddion Cysylltiedig

Yr wythnos ddiwethaf, dechreuon ni fanylu ar 'Pump am Bump' Prifddinas-Ranbarth Caerdydd: y pum maes blaenoriaeth allweddol a fydd yn hoelion wyth esblygiad P-RC dros y pum mlynedd nesaf

Tanysgrifiad i'r cylchlythyr

Os hoffech dderbyn copïau o'n cylchlythyrau, cwblhewch y ffurflen gyda'ch manylion isod.

Mae’r wefan hon yn defnyddio cwcis er mwyn sicrhau ein bod yn rhoi’r profiad gorau ichi fel defnyddiwr. Os dewiswch barhau i ddefnyddio’r wefan hon, rydych yn cytuno i’n defnydd o gwcis.