Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Colofn Anthony Hunt: Yr hyn y mae’n rhaid inni’i wneud yn y flwyddyn sydd o’n blaenau

20.05.2020

Mae ein bryd ar hyn o bryd yn bennaf gyda’r rheiny yn ein cymunedau yr effeithiwyd arnynt fwyaf gan yr haint coronafeirws, p’un ai drwy fod wedi colli anwylyd, neu oherwydd effaith y cyfyngiadau symud ar eu bywoliaeth neu’u busnes.  

Fel Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, mae’n rhaid inni hefyd feddwl am yr hyn y gallwn ei wneud i helpu, a sut y gallwn ymyrryd lle mae gennym allu i ddylanwadu ar bethau.  Yn neilltuol, mae’n rhaid inni feddwl am yr hyn y gallwn ei wneud sy’n hollol wahanol i’r hyn y mae pobl eraill yn ei wneud, fel nad ydym yn dyblygu neu’n cystadlu â phethau y mae Llywodraeth y Deyrnas Unedig, Llywodraeth Cymru neu awdurdodau lleol yn eu gwneud yn eu hardaloedd.  Mae yna rai pethau y gallwn eu gwneud yn dda iawn ar ein lefel ni; mae yna rai pethau y gall awdurdodau lleol eu gwneud yn well ar eu lefel nhw; ac mae yna rai pethau y gall Llywodraeth y Deyrnas Unedig a Llywodraeth Cymru eu gwneud orau ar eu lefel nhw. 

Yn y sefyllfa a grëwyd gan haint Covid-19, mae arnom angen oedi i gnoi cil.  Mae yna dair cainc i’r hyn rydym yn ei wneud fel dinas-ranbarth, ac fe effeithir ar bob un ohonynt gan y pandemig. 

Yn gyntaf, mae yna feysydd arbenigol lle mae gennym fantais gystadleuol fel rhanbarth.  Mae lled-ddargludyddion cyfansawdd yn un maes o’r fath; mae technoleg feddygol yn faes arall, sydd yn bendant o dan y chwyddwydr y dyddiau hyn.  Roedd y Medi Park yng Nghwmbran, a leolir yn Ysbyty Athrofaol newydd y Grange ac sy’n cynnwys canolfan ar gyfer ymchwil a datblygu cyffuriau a thechnolegau meddygol newydd, i fod i agor y flwyddyn nesaf ond fe’i gwnaed yn barod i’w ddefnyddio eleni i’n helpu i oresgyn y feirws.

Cainc arall yw lle rydym yn bwriadu datblygu seilwaith, p’un a bod hynny’n seilwaith ffisegol, megis trafnidiaeth, neu’n seilwaith digidol.  Mae’r profiad o’r cyfyngiadau symud, gyda chynifer ohonom yn gweithio o bell, wedi amlygu’r pwysigrwydd o gael y seilwaith digidol gorau y gallwn ei gael os ydym yn dymuno adeiladu’r rhanbarth cystadleuol a chadarn rydym yn dyheu i’w wneud. 

Ynglŷn â thrafnidiaeth, nid ydym eto’n gwybod sut y bydd ein profiad diweddar yn effeithio ar agweddau pobl tuag at deithio a thrafnidiaeth gyhoeddus wrth inni gefnu ar y cyfyngiadau symud.  Efallai y gwelwn lawer mwy o bobl yn cerdded neu’n beicio, wrth iddynt gadw at gadw pellter cymdeithasol.  Mae arnom angen cadw golwg ofalus a pharhau’n hyblyg yn ein hymateb i alwadau newidiol yn ein cymunedau.

Yn olaf, mae gennym yr economi sylfaenol, sydd wedi’i amlygu yn yr wythnosau diwethaf, yn enwedig y sector gofal.  Mae’r argyfwng wedi cael effaith enfawr ar fusnesau bach a chanolig ledled ein rhanbarth, ac mae arnom angen gwneud yn sicr ein bod yn rhoi ystyriaeth ddigonol iddynt.  Mae arnom angen siarad â nhw am eu pryderon a’u blaenoriaethau a sut y gallwn eu helpu orau.  Mae yna nifer o dybiaethau y gallem fod wedi’u gwneud cyn coronafeirws am allu pobl i gael benthyg na allwn eu gwneud ar ôl coronafeirws.

Gall ein hymagwedd tuag at yr economi sylfaenol fod yn wirioneddol drawsnewidiol, neu fe all ddod yn un o’r ymadroddion hynny a gaiff eu hailadrodd ond nad ydynt mewn gwirionedd yn newid y ffordd rydym yn gweithio.  Dengys astudiaethau mai’r cymunedau mwyaf amddifadus, yn ein rhanbarth ni ac yn fyd-eang, yw’r mwyaf agored i niwed oddi wrth effeithiau iechyd ac economaidd y feirws.

Mae ein rhanbarth yn wahanol i lawer o rai eraill, yn yr ystyr nad oes gennym un ganolfan fetropolitan; mae gennym y dinasoedd ar hyd yr M4, ac yna mae gennym yr ardaloedd gwledig a threfydd y cymoedd.  Mae hynny’n gwneud ein gwaith â’r economi sylfaenol yn allweddol: sicrhau y manteisir hyd yr eithaf ar gadwyni cyflenwi lleol a bod yna gyflogaeth dda yn agos at gartrefi pobl ar gyfer pob cymuned.

Mae Llywodraeth Cymru yn awyddus i weithio gyda ni ar hyn, ond mae arnom angen ymhelaethu yn y Brifddinas-Ranbarth ar yr hyn y gallwn ei wneud i hybu’r economi sylfaenol.  Mae ar y sector gofal, er enghraifft, angen ei drawsnewid yn ddifrifol oherwydd ei fod ar hyn o bryd wedi’i sylfaenu ar gyflogau isel.  

Fel cadeirydd newydd Cabinet Rhanbarthol Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, rwyf yn optimistaidd am y dyfodol.  Mae arweinwyr ein 10 awdurdod lleol, staff y Fargen Ddinesig, ac aelodau’n paneli arbenigol oll yn cydweithio’n dda fel tîm, gan roi gwleidyddiaeth a myfïaeth o’r neilltu.  Rydym yn rhanbarth bychan ar raddfa ryngwladol, ac mae arnom angen cydweithio neu fe gollwn ein cyfleoedd.

Mae’r sylfaen rydym yn ei hadeiladu fel partneriaeth yn mynd i fod yn bwysig, nid dim ond ar gyfer y Fargen Ddinesig; rydym oll yn gobeithio mai dechreuad gweithio rhanbarthol hirdymor ehangach yw hyn, ac y gallwn yn wirioneddol wneud gwahaniaeth a gwneud y newid systemig y mae ar rannau o’n rhanbarth eu hangen.

Y ni yw’r garddwyr yn hyn, nid yr ardd; rydym yn ceisio creu sefyllfa lle y gall y rhanbarth ffynnu.  Os yw’n busnesau’n ffynnu a thyfu, ac mae ein cymunedau’n mynd yn gadarnach ac yn fwy goludog, yn yr amgylchiadau rydym wedi’u creu iddynt, yna fe fyddwn wedi cyflawni’r hyn y gwnaethom fwriadu’i wneud.  Mae’r pandemig yn rhoi heriau newydd, ond nid yw’n newid hanfodion ein sefyllfa neu’r hyn y mae arnom angen ei wneud i’w wella.

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:30yb - 12:30yp

Awdurdod Trafnidiaeth Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais