Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Cyfweliad â Frank Holmes, Cadeirydd Partneriaeth Twf Economaidd a Phanel Buddsoddi Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.

04.09.2020

Dywedwch wrthym am eich cefndir a’ch rolau a’ch cyfrifoldebau ym Margen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.

Deuthum i Gymru amser maith yn ôl i astudio eigioneg ym Mhrifysgol Abertawe, ac wedyn dechrau ar swydd mewn cwmni cyfrifyddiaeth yn yr hyn sydd yn awr yn Deloitte’s, ac roeddwn gyda nhw am nifer o flynyddoedd.  Prynais fy musnes cyntaf, busnes gweithgynhyrchu yng Nghaerdydd o’r enw Curran yn dylunio meinciau arbrofi ar gyfer peiriannau jetiau, yn ogystal â radar a chyfarpar amddiffyn.

Tra oedden yno, fe benderfynais fod arnaf eisiau rhoi cynnig ar rywbeth arall, ac felly fe ddechreuodd fy nghysylltiad â Gambit, cwmni sy’n arbenigo mewn Uno a Chaffael.  Aeth hynny â mi at ystod gyfan o gyfleoedd, yn cynnwys swyddi cyfarwyddwr anweithredol, trafodiadau rhyngwladol, swydd llywodraethwr ym Met Caerdydd, cysylltiad ag ysgolion yn sector y wladwriaeth a’r sector preifat, yn ogystal â derbyn rôl gyda’r hyn oedd yn Bobath, yn awr Parlys yr Ymennydd Cymru, a noddi’r celfyddydau.

Cynigiwyd y cyfle imi gadeirio Partneriaeth Twf Economaidd a Phanel Buddsoddi Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, sydd wedi bod yn her fendigedig, gyda rhai gwobrwyon enfawr a rhai cyfleoedd hirdymor iawn.

A allwch rannu’ch barn am ba mor drawmatig y credwch y bydd effaith Covid-19 ar fusnesau ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd?

Un o’r cwestiynau mwyaf i fusnesau a Phrifddinas-Ranbarth Caerdydd yw ansicrwydd.  Yn Gambit, fe wnaethom arolwg o dros 60 o gwmnïau o bob maint ledled ystod o sectorau, o wasanaethau ariannol i dechnoleg.  Y sentiment pennaf oll, gan edrych ar y 12-18 mis nesaf, oedd negyddiaeth.  Roedd dros 70% o’r cwmnïau wedi rhoi staff ar ffyrlo, [ac] roedd yna ddisgwyliad o lefel uchel o ddileu swyddi, yn enwedig mewn busnesau lletygarwch.

Y peth arall a ddaeth yn amlwg oedd bod y cofleidio ar dechnoleg ddigidol yn ystod y cyfyngiadau symud wedi datgelu i lawer o gwmnïau, yn enwedig busnesau a leolir mewn swyddfa, eu bod efallai’n cyflogi gormod o staff, ac y gallai cynhyrchiant fod ar ei ennill o ostwng nifer y gweithwyr.

Un agwedd nad yw’n syndod yw dirywiad mewn buddsoddi mewn arloesi, technoleg ac Ymchwil a Datblygu, sy’n wrth-reddfol oherwydd fel arfer dyna’r elfen o arloesi a buddsoddi sy’n helpu i wella cynhyrchiant a chael yr economi yn ôl ar ei draed.

Y farn gyffredinol oedd y byddem mewn economi ar ffurf U, gan ddod yn iawn fwy na thebyg yn 2022.

Ar beth mae ar Brifddinas-Ranbarth Caerdydd angen canolbwyntio; sut yw’r ffordd orau y gallwch helpu’r adferiad?

Yn eu Cynllun Diwydiannol ac Economaidd dros flwyddyn yn ôl, fe benderfynodd Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ganolbwyntio ar sectorau cryfder, lle mae gennym grynodiad o fusnesau a allai helpu ei gilydd a chreu ecosystem a chlystyrau.  Mae’r dystiolaeth yn gogwyddo tuag at glystyrau mewn lled-ddargludyddion; mae gennym bresenoldeb cryf mewn technoleg ariannol, yn neilltuol mewn technoleg yswiriant, a ledled y rhanbarth mae gennym doreth o gwmnïau mewn dyfeisiadau a diagnosteg feddygol.

Er gwaethaf yr haint Covid, mae yna o hyd glystyrau sydd yma ar gyfer y dyfodol, ac felly ni welaf unrhyw angen i newid y ffocws hwnnw.  Lle mae arnom angen gwneud rhai newidiadau yw gyda’n cynllun cysylltedd, a’n seilwaith trafnidiaeth a digidol.  Un peth sydd wedi’i amlygu’n gryf iawn yw bod yn rhaid i’n seilwaith digidol fod yn gallu nid yn unig gyrraedd y rhanbarth cyfan, ond hefyd gofleidio 5G a’r holl dechnolegau newydd sy’n cyrraedd.  Y pethau eraill y mae arnom angen rhoi sylw iddynt yw’n gallu i drosoli cyllid a denu buddsoddiad uniongyrchol estron i mewn i’r clystyrau hynny i wneud iddynt wirioneddol dyfu a dod yn ganolfannau rhagoriaeth byd-enwog.

Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn denu llawer o gynigion gan fusnesau llai; sut fyddai’r cyfle buddsoddi delfrydol yn edrych?

Seilir ein Fframwaith Buddsoddi ar raddfa; mae arnom eisiau ymyriadau sylweddol, sydd yn neilltuol â’r ffocws ar glystyrau a seilwaith y mae modd buddsoddi ynddo.  Rydym wedi penderfynu canolbwyntio’n buddsoddiadau ar arloesi, seilwaith a thai, oherwydd nid dim ond mater o’r economi diwydiannol ydyw, ond mae hefyd yn ymwneud â bywydau o ansawdd yn ein rhanbarth.

O ran y cynigion gan y busnesau bach a chanolig rydym wedi bod yn eu gweld, mae llawer ohonynt yn unigol yn rhy fach ar gyfer y ffordd y mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi’i sefydlu.  Yr ateb yw creu cronfa i hyrwyddo twf clystyrau i gefnogi busnesau sydd â pherthynas â chwmnïau sy’n rhan o’r ecosystem, i’w helpu i dyfu’u busnesau yn sgîl arloesi.

Y peth arall rydym yn edrych arno yw Cronfeydd Her i gwmnïau a all ddod â datrysiadau i rai o’r heriau diwydiannol sydd o’n blaenau: twf glân, dyfodol symudedd, Deallusrwydd Artiffisial, seiber, a phoblogaeth sy’n heneiddio.  Bydd y cronfeydd arian hynny’n galluogi cwmnïau i roi sylw i’r mathau hynny o heriau, ond hefyd i wella cynhwysiant gan wella cydraddoldeb yn yr economi sylfaenol a’r trydydd sector.

Beth rydych yn ei obeithio y byddem wedi’i ddysgu o’r profiad hwn?

Rydym yn dal i ddysgu ac rydym yn dal i ymdrechu i weld o amgylch corneli oherwydd natur anrhagweladwy ail haint dichonol.  Ond mae’r dewis o sectorau yn dal yn briodol.  Rydym yn ystyried ein buddsoddiadau o ran adenillion; mae arnom eisiau i’r cronfeydd arian fod yn fythol wyrdd er budd cenedlaethau’r dyfodol.

Bydd gweithgynhyrchu’n dod yn fwy lleoledig, ond mae arnom hefyd angen allforio; mae ein cenedl a’n rhanbarth yn rhy fach i ddibynnu ar ddod yn lleoledig.  Yn neilltuol gyda Brexit ar y gweill, mae hwn yn ffocws y mae arnom angen ei gofleidio.

Am y rheswm hwnnw, rydym wedi dechrau ar fenter Gweithgynhyrchu Cymru i geisio magu balchder a rhwydwaith o weithgynhyrchwyr blaenllaw ym mhob sector fydd yn unedig yn eu hamcanion.  Bydd gennym nod barcud sy’n arwyddlun o ansawdd i gwsmeriaid ledled y byd gael gwybod bod yr eitemau hyn wedi’u gweithgynhyrchu yng Nghymru a’u bod o’r safon uchaf.

Sut mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gwneud o ran cydweithredu?  Sut beth yw cydweithredu go iawn? 

Yr hyn fyddai’n edrych yn dda yn y 12 mis nesaf yw gwell cydlyniant ar bolisi.  Mae gennym 3 haen o lywodraeth sy’n dylanwadu ar Gymru: y Deyrnas Unedig, Cymru a llywodraeth leol; ac fe fydd cael cydlyniant ar bolisi economaidd yn bwysig iawn.

Mae cael y prifysgolion, busnesau a’r sector cyhoeddus yn gwirioneddol gofleidio’i gilydd mewn partneriaethau gwir ddiffuant yn hanfodol.  Yn rhanbarthol, heb ystyried Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ar ei phen ei hun ond fel petai’n gysylltiedig â rhanbarthau eraill, yn ogystal â chamu y tu allan i Gymru ac edrych ar y cyfleoedd o fewn Porth y Gorllewin.

Mae gennym sector cyhoeddus enfawr yng Nghymru, ac mae arno angen dod yn ddewis gwirioneddol dda ar gyfer pobl hynod alluog, gan sylweddoli’r pwysigrwydd o integreiddio’r sector preifat.  Mae gan y sector preifat allu i gyflenwi prosiectau, ac efallai y gallai fod yna well croeso gan Lywodraeth Cymru i ddirprwyo cyflenwi gwasanaethau i’r cwmnïau a’r sefydliadau preifat gorau ar gyfer swyddi penodol.

Mae yna lawer o ffocws ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd ar 10 Blaenoriaeth ar gyfer Ymdrin â Covid-19 ynglŷn ag ymyriadau cyllido newydd, megis cronfa fuddsoddi busnesau bach a chanolig a chyflwyno mecanweithiau buddsoddi newydd.  A allwch ymhelaethu ar y rheiny?

Rydym am roi dwy gronfa ar waith.  Crybwyllais yn gynharach cael gwared â’r Gronfa Cyd-fuddsoddi Busnesau Bach a Chanolig a rhoi’r Gronfa Twf Clystyrau yn ei lle ar gyfer cwmnïau cadwyni cyflenwi sy’n ceisio twf dan arweiniad arloesi, cronfa a reolir yn broffesiynol sy’n ymdrin â dechrau buddsoddi yr holl ffordd ymlaen at wneud y buddsoddiad ei hun a rheoli’r portffolio hwnnw.

Mae yna gronfa rydym hefyd yn ei hystyried sy’n gronfa safleoedd a mannau ar gyfer adfywio safleoedd a mannau a allai ddod â budd economaidd.  Rydym yn edrych ar fenthyciadau trosiadwy, a allai drosi i ecwiti neu strwythurau mesanin; ond mae arnom eisiau gwneud y buddsoddiadau hyn ar raddfa, ac rydym yn edrych ar fuddsoddiadau sylweddol, yn ogystal ag amrywiaeth o offerynnau.

Camwch ymlaen 12 mis, beth rydych yn ei obeithio y byddai tîm Prifddinas-Ranbarth Caerdydd mewn partneriaeth â’r Bartneriaeth Twf Economaidd wedi’i gyflawni, a pha effaith y gobeithiwch y byddech wedi’i chreu

Yn y 12 mis nesaf, fe ddylem fod wedi ymrwymo dros £200 miliwn o’r £495 miliwn sydd yn y Fargen Ddinesig.  Ar hyn o bryd, rydym eisoes wedi ymrwymo £88 miliwn, a £120 miliwn mewn cyfnod datblygedig, ac felly mae yna gyfle da y cyrhaeddwn y garreg filltir honno.  Byddwn yn disgwyl y byddwn yn rhagweld swyddi o 10,000 o’r 25,000 sydd gennym fel targed, a throsoli o leiaf £750 miliwn o gyllid ychwanegol o’r targed o £4 biliwn a osodwyd inni.

Byddwn yn gobeithio ein bod wedi gallu symleiddio’n prosesau buddsoddi, a magu cysylltiadau nes â Llywodraeth Cymru ar gysoni polisi a chyd-fuddsoddi.  Rhyw eglurder ynglŷn â dosbarthu’r Gronfa Ffyniant Cyffredin, ac efallai datblygu Asiantaeth Ddatblygu i Brifddinas-Ranbarth Caerdydd gydag adnoddau digonol i fabwysiadu’r Fargen Ddinesig ac ymwneud â datblygu’r rhanbarth yn y dyfodol y tu hwnt i darged y Fargen Ddinesig.

Cydlyniant cryfach â rhanbarthau eraill Cymru, a sedd wrth fwrdd Porth y Gorllewin, gan drosoli mwy o gyfleoedd ac osgoi dyblygu, ynteu lastwreiddio cryfderau economaidd ein rhanbarth ein hunain neu gynllunio.

Byddai honno’n rhestr ryfeddol o gyflawniadau, ac rydym am ymdrechu’n galed iawn i wneud iddynt ddwyn ffrwyth.

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Awdurdod Trafnidiaeth Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Caerphilly Council, Tredomen, Ystrad Mynach, CF82 7FQ.
Amser: 10:30yb - 12:30yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais