Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Hyfforddiant yn oes Covid-19: cyfweliad ag Andrew Cooksley, Sylfaenydd a Phrif Swyddog Gweithredol ACT

04.06.2020

Bydd rhieni a phlant yn cofio gwanwyn 2020 fel y gwanwyn y caeodd yr ysgolion.  I lawer o blant, mae hi wedi bod fel tri mis o wyliau: gwireddu’r hoff ffantasi honno – beth pe na bai yna ysgol?  I rieni, mae o wedi bod lawn cymaint o boendod ag o bleser: ymdrechu i ddiddanu plant wrth weithio gartref, a phryderu am yr effaith ar eu haddysg a’u rhagolygon yn y dyfodol.

Mae’r pryderon hynny wedi bod yn neilltuol o ddifrifol i rieni yr oedd eu plant yn wynebu arholiadau TGAU a Safon Uwch pwysig.  Gweithredodd awdurdodau addysg a byrddau arholi yn gyflym i roi cynlluniau ar waith i fyfyrwyr gael eu marcio yn ôl graddau a amcangyfrifir, ond roedd yna bryderon o hyd ynglŷn ag a fyddai’r graddau hynny yn adlewyrchu’n gywir yr hyn y gallai’r myfyrwyr fod wedi’i gyflawni mewn amgylchiadau normal.

O leiaf roedd yna ateb syml i farcio myfyrwyr TGAU a Safon Uwch.  I’r miloedd hynny o ddysgwyr sy’n gwneud cymwysterau galwedigaethol neu’n ymgymryd â phrentisiaethau, nid yw hi mor rhwydd.  Mae modd dadlau nad yw’n broblem fawr os yw rhywun yn mynd i astudio am Radd mewn Hanes mewn prifysgol ar sail graddau a amcangyfrifir, ond a fyddai arnoch eisiau i rywun drwsio’ch boeler nad oedderioed wedi cael ei wylio yn ei wneud o’r blaen?

Dyma’r broblem sy’n wynebu colegau Addysg Bellach a darparwyr prentisiaethau ledled Cymru.  Andrew Cooksley yw sylfaenydd a phrif swyddog gweithredol y darparwr dysg a leolir yng Nghaerdydd, ACT, sef darparwr mwyaf Cymru o brentisiaethau, ac sydd ymysg y pump uchaf yn y Deyrnas Unedig.  Ynghyd â’i bartneriaid, mae’n cyflenwi tua 8,000 o brentisiaethau Cymru bob blwyddyn.

Dywedodd Andrew, “Mae Cymwysterau yng Nghymru a’r cyrff dyfarnu yn gweithio’n agos â darparwyr hyfforddiant ac yn cyhoeddi canllawiau newydd ynghylch canlyniadau a gyfrifir ac addasiadau i ddulliau asesu, lle y bo’n bosibl, i ganiatáu i ddysgwyr wneud cynnydd yn eu cymwysterau neu’u cwblhau.

“At ei gilydd, os ydych am ddweud y gall rhywun adeiladu wal, fe fydd yn rhaid ichi eu gwylio yn gwneud hynny a’u holi nhw a gweld eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth am hynny,” meddai.

“Mae dysgwyr yn dal i allu datblygu gwybodaeth dechnegol a damcaniaeth, sef rhan hanfodol o’u hyfforddiant, tra ein bod yn parhau i ystyried sut y gellir asesu rhai o’r elfennau ymarferol.” 

Yn ffodus, mae hyn yn broblem ond i rai crefftau; i lawer o bobl sy’n gwneud prentisiaethau neu gymwysterau galwedigaethol eraill, mae yna lai o angen am asesiadau ymarferol, neu mae yna ffordd hawdd i’w datrys.

“Fe allwn fwy na thebyg asesu’r mwyafrif o’n dysgwyr ar-lein, dyna’r hyn rydym yn gweithio tuag ato,” meddai Andrew.

“Rhywun yn gwneud gofal plant, er enghraifft: nid yw’r cyfan yn ymwneud â gwneud pethau mewn ffordd ymarferol; eu gwybodaeth a’u dealltwriaeth am sut i ofalu am a datblygu plentyn.  Mae darnau mawr o’u cymwysterau wedi’u seilio ar wybodaeth a damcaniaeth y gellir eu dysgu, eu hasesu a’u profi’n hawdd drwy hyfforddi ac asesu ar-lein”.

Mae pob un o 8,000 o ddysgwyr prentis ACT, yn eu hanfod, yn gyflogedig, ac i lawer, mae’r cyfyngiadau symud wedi bod yn annisgwyl o fuddiol i’w hyfforddiant.  A hwythau’n methu â mynd i’r gwaith, maent wedi cael mwy o amser i ymroi i’w hastudiaethau, ac mae llawer wedi gwneud mwy o gynnydd nag y byddent wedi disgwyl y byddent yn ei wneud erbyn y cyfnod hwn.

“Mae ein cyfradd ymgysylltu wedi mynd drwy’r to ar hyn o bryd,” meddai Andrew.

“Fel arfer, mae pobl yn brysur yn eu gwaith, ac mae’n anodd iddynt ganfod yr amser i gwblhau darn o waith neu wneud asesiad.  Mae’r cyfyngiadau symud wedi rhoi llwyth o amser i bobl gwblhau’u gwaith.”

Fe ychwanegodd: “Mae rhan sylweddol o’r ddysg rydym yn ei darparu mewn iechyd clinigol a gofal cymdeithasol, ac er gwaethaf y ffaith eu bod yn gweithio fel lladd nadroedd yn eu gwaith,  yn gwneud gwaith anhygoel i gleifion a phreswylwyr, mae llawer yn dal i fod yn cymryd rhan yn eu hyfforddiant ar-lein, ac rydym hyd yn oed yn gweld dysgwyr newydd yn cofrestru ar gyfer y rhaglenni hyn.”

“Mae hyn yn wir am lawer o’n prentisiaid eraill, mae ganddynt wir ddiddordeb, yn cwblhau gwaith, cyn eu cymwysterau.”

Fel gyda’r rhan fwyaf o fusnesau, roedd yn rhaid i ACT a’i bartneriaid addasu’n gyflym iawn i ffyrdd newydd o weithio pan roddwyd y wlad dan gyfyngiadau symud ar y 23ain o Fawrth.  Fwrw’r nos, i bob diben ymarferol, roedd yn rhaid i sesiynau hyfforddi yn yr ystafelloedd dosbarth a’r gweithleoedd gael eu disodli gan diwtorialau ar-lein, ac fe hepgorwyd cyfarfodydd staff o blaid sgyrsiau ar Zoom a Teams.

Dywedodd Andrew fod hyn wedi bod yn ddeffroad i’r sector hyfforddi ac addysg.

“Petaech wedi tynnu llun theatr llawdriniaethau yn 1880 a llun yn awr, mae’n fwy na thebyg mai’r unig beth cyffredin fyddai’r claf yn gorwedd ar y bwrdd llawdriniaethau, neu fel arall, ni fyddai modd ei hadnabod.  Ond petaech wedi tynnu llun ystafell ddosbarth yn 1880 a llun yn awr, ni fyddai yna lawer o wahaniaeth.  Mae pawb yn wynebu’r tu blaen, nid oes neb yn cydweithredu.  Mae theatr ddarlithio yn awr yn dal i edrych fel theatr ddarlithio bryd hynny,” meddai.

“Yn hollol sydyn o fewn tri mis, nid oes yr un o hynny’n digwydd, ond mae yna ddigonedd o addysgu a thiwtora a throsglwyddo gwybodaeth wedi bod.  Mae’r cyfan o’r pethau hyn y mae arnoch angen eu gwneud i gael amgylchedd addysg da wedi digwydd heb i neb feddwl – ble mae’r ystafelloedd dosbarth, pam nad ydym yn eistedd o amgylch bwrdd yn wynebu’r tu blaen?”

Fe ychwanegodd fod y cyfyngiadau symud wedi gorfodi’r sector addysg a hyfforddiant i gymryd yr ychydig gamau cyntaf i foderneiddio’i hun.

Ers i mi fod yn gysylltiedig ag ef, sef ar hyd fy holl fywyd fel oedolyn, mae yna’r siarad hyn wedi bod: sut y gallwn wneud pethau’n wahanol, sut y gallwn fod yn arloesol?  Mae pawb wedi siarad ond nid oes neb wedi cefnu ar yr hen batrwm.  Yn hollol sydyn, rydym wedi gorfod ei wneud, ac ni chredaf y bydd hi’r un fath ar ôl hyn.

“A oes arnom wir angen i bobl ddod i mewn i gyflenwi dysg drwy’r adeg?  Felly rwyf yn credu y bydd hi’n wirioneddol ddiddorol.”

Felly gyda’r holl anawsterau i gyfaddasu, mae yna gyfle hefyd.  Mae sector hyfforddiant Cymru, y mae ACT yn enghraifft flaenllaw ohono, wedi profi’i hun i fod yn arloesol, yn hyblyg, yn addasadwy ac yn gadarn.  Mae yna lawer eto i’w wneud i sicrhau y gall dysgwyr gwblhau’u cyrsiau a’u prentisiaethau, a mynd ymlaen wedi’u cymhwyso’n llawn i’r byd gwaith.

Ond mae busnesau a sefydliadau fel ACT eisoes yn edrych ymlaen at sut y byddant yn gweithredu yn yr economi newydd fydd yn ailymddangos pan fo Cymru’n ymadfer ar ôl y  dirywiad.  Fe fydd yn fyd gwahanol i’r byd rydym wedi’i adael ar ein hôl, ond mae yna resymau dros obeithio y gall fod yn fyd gwell.

 

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Awdurdod Trafnidiaeth Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais