Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Parhad ac Arloesedd yn wyneb COVID-19 ac anhrefn byd-eang

08.12.2020

Wrth i ni ddod i ddiwedd blwyddyn wirioneddol gythryblus i Gymru a’r byd, rydym yn adolygu’r cynnydd a wnaed gan Brifddinas-Ranbarth Caerdydd – un o’r prif sbardunau sy’n arwain at greu cymunedau ffyniannus ac economi wydn, ledled ardal sy’n cynhyrchu 50% o gyfanswm yr allbwn economaidd yng Nghymru.

Dyma Kellie Beirne Cyfarwyddwr Bargen Ddinesig Prifddinas-ranbarth Caerdydd a Frank Holmes, Cadeirydd Partneriaeth Twf Economaidd y Rhanbarth, yn trafod y cwestiynau a ofynnwyd a’r atebion a ganfuwyd o ran yr heriau a chyfleoedd niferus a ddaeth i’r amlwg mewn blwyddyn a allai fod wedi newid llawer o’r byd am byth …

“Fe wnaethon ni dreulio amser yn siarad yn fanwl â busnesau, y llywodraeth a chymunedau”

Efallai ei bod yn ymddangos yn beth rhyfedd i’w ddweud, ond mae’n ddigon posibl bod Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi dod o hyd i’w lle ar y gromlin yn 2020,” meddai Kellie.

“Pan ddechreuodd Covid-19 gael effaith ddiwedd mis Mawrth a’r holl wlad yn destun cyfyngiadau symud, aethom ati i fesur a phwyso’r sefyllfa yn hytrach nac ymateb yn fyrbwyll. Roeddem mewn sefyllfa gymharol freintiedig o fod â rhaglen 20 mlynedd ar waith, felly fe wnaethom roi o’n hamser i siarad â busnesau, y llywodraeth, sefydliadau fel Caerdydd AM BYTH a chymunedau busnes ledled De-ddwyrain Cymru – gan gwblhau arolwg busnes cynhwysfawr a roddodd wybodaeth fanwl a mewnwelediadau eang i ni.” 

“’Roeddem yn barod i gyflwyno ymyriadau a oedd yn cyd-fynd â’n strategaeth hirdymor”

“Roedd yr wybodaeth honno’n ein galluogi i wneud tri pheth.

Yn gyntaf, edrychom yn fanwl ar yr hyn yr oeddem yn ei wneud, gan sicrhau ei fod yn berthnasol i fyd a oedd fel pe bai’n newid o funud i funud, a chan nodi lle’r oedd angen i ni newid ac addasu. Roedd hynny’n golygu ein bod yn gallu diogelu rhaglenni gwerthfawr, fel ein Cynllun Graddedigion – a chynnal y momentwm y tu ôl i’n prosiect Cartrefi i’r Rhanbarth, a lansiodd ddiwedd mis Awst ac sy’n dal ar agor i geisiadau.  Roedd yn bwysig ein bod yn parhau â’r pethau yr oeddem eisoes wedi ceisio’u gwneud mor gynaliadwy a gwydn â phosibl gan ein bod bob amser wedi ceisio cadw golwg ar ddatrys problemau yn hytrach na chyflawni’r math o gynlluniau sy’n edrych yn dda ond nad ydynt yn addas i heriau’r byd go iawn.

Yn ail – ac yn hollbwysig – edrychom y tu hwnt i’r gallu i oroesi ac roeddem yn ffodus yn hyn o beth i fod â Bwrdd cytbwys gyda phrofiad mawr a phersbectifau eang. Cawsom ein hatgoffa gan Kevin Gardner, er enghraifft, sy’n Economegydd gyda Rothschild, bod helyntion 2008 wedi arwain at greu nifer digynsail o fusnesau a mentrau arloesol newydd. Felly, roedd gofyn i ni sicrhau ein bod yn meddwl yn agored ac yn effro i wneud buddsoddiadau newydd a fyddai’n taro’r nod o ran yr hyn y gallem ei ddisgwyl yn rhesymol gan yr economi yn ystod yr ychydig flynyddoedd nesaf – a sicrhau bod yr ymyriadau hynny’n cyd-fynd â’n strategaeth ganol i hirdymor. Yn anad dim, ni wnaethom dynnu ein llygaid oddi ar yr angen i ailadeiladu gwydnwch yn y seilwaith ar gyfer y tymor hir hwnnw.”

Yn drydydd, gwnaethom lunio ein 10 Blaenoriaeth Ôl-Covid.  Wedi’u cyhoeddi ym mis Mehefin – efallai mai dyma’r mesur mwyaf uniongyrchol o’r hyn a gredwn sydd wedi bod yn ymateb rhesymegol a phwyllog i’r pandemig.

Chwe mis yn ddiweddarach, beth yw rhai o ganlyniadau gwirioneddol y dull penodol hwn hyd yma?

Creu clwstwr wrth helpu i alluogi Cymru i wrthsefyll COVID.”

“Rydym wedi ymrwymo i greu clystyrau mewn diwydiannau newydd lle credwn y gallwn gyflawni llawer o bethau – mewn meysydd fel y diwydiannau Seiber, Creadigol, Lled-ddargludyddion Cyfansawdd a Thechnoleg Feddygol,” meddai Kellie.

Mae gan Brifddinas-ranbarth Caerdydd sector technoleg feddygol sy’n tyfu’n gyflym gyda llawer o ddyfeisiau meddygol a chwmnïau diagnostig aeddfed a, chyda’r buddsoddiad a’r ffocws cywir ar adeiladu ecosystemau sy’n harneisio pŵer cyflenwadau lleol, mae ganddo’r potensial i ddatblygu’n un o glystyrau mwyaf blaengar y byd.

“Fel enghraifft o’r ymyriadau tymor byr sy’n ategu ein strategaeth hirdymor ac sy’n ystyried effaith Covid, aethom ati i weithredu’n gyflym yn ystod y pandemig i wneud buddsoddiad ad-daladwy o £2 filiwn yn Creo Medical, ar gyfer technoleg plasma oer a oedd wedi profi mewn treialon rheoli i ladd Covid-19 yn yr aer. Rydym hefyd ar fin gwneud buddsoddiad tebyg gyda busnes gwybodaeth data gofal iechyd lleol bach,” meddai Kellie.

Yn ei hanfod, yr hyn y mae’r Brifddinas-ranbarth yn ei wneud yw ysgogi cadwyni cyflenwi lleol i helpu i greu clwstwr Technoleg Feddygol, wrth helpu yn y frwydr i fynd i’r afael â COVID-19 ar yr un pryd.”   

“Rhaid i ni fod yn feiddgar a pharhau i fyfyrio ar ein gwaith”

Mae Creo Medical yn enghraifft wych o sut y gallwn gefnogi’r busnesau hynny sy’n datblygu, nodi’r meysydd lle mae’n amlwg bod marchnad gref a photensial mawr – a’u cefnogi’n gyflym,” cytunodd Frank, “ond mae’n rhaid i ni barhau i fod yn feiddgar. Allwn ni ddim fforddio bod yn hunanfodlon ac mae amgylcheddau Ewropeaidd eraill mewn lleoedd fel Bilbao lle ceir clystyrau yr un mor drawiadol yn cael eu hadeiladu’n gyflym. Felly mae angen i ni barhau i fyfyrio a bod yn ymwybodol bob amser.”

Enghraifft wych arall o feddwl yn greadigol gan Brifddinas-ranbarth Caerdydd yw’r gwaith sy’n mynd rhagddo ar hyn o bryd i sefydlu “Cronfa Arloesi” ar gyfer busnesau bach a chanolig. Caiff y gronfa arfaethedig hon ei defnyddio i roi cyfalaf twf i fusnesau arloesol mewn sectorau diwydiant allweddol fel lled-ddargludyddion cyfansawdd, technoleg feddygol, seiberddiogelwch a thechnoleg ariannol, a anelir yn benodol at gwmnïau arloesol sefydledig sydd angen cyfalaf i gynyddu eu gweithrediadau.

“Y gobaith yw y bydd y Gronfa Arloesi yn cynnig y math o fuddsoddiad parhad a fydd yn dod â chlystyrau diwydiant allweddol yn fyw, gan sicrhau y gall cwmnïau gyflawni eu potensial ar gyfer arloesi a chreu canolfannau o bwys economaidd gydag effaith lluosydd ar gyfer cadwyni cyflenwi lleol a rhanbarthol,” pwysleisiodd Frank.

Cytunodd Kellie. “Mae’n ymwneud â chydlynu, alinio a grymuso popeth a wnawn ledled y Rhanbarth.  Ac mae hefyd yn ymwneud â bod yn arloesol ein hunain.  

 “Dull sy’n cael ei lywio gan her sy’n cydweithio â gwasanaethau i ganfod atebion.” 

“Mae ein Cronfa Her yn enghraifft o hynny.  Yn 2019, eisteddon ni i lawr i edrych ar gyflwyno dull a sbardunir gan Her – ac yn ystod COVID rydym wedi gwireddu hynny. 

“Mae agwedd gyntaf ein Rhaglen Cronfa Her gwerth £6m yn canolbwyntio ar weithio gydag awdurdodau lleol a gwasanaethau cyhoeddus i feithrin eu gallu drwy arloesi a datrys problemau – gan ddeall eu bod mewn sefyllfa unigryw i drafod rhai o broblemau cymdeithasol mawr ein hoes. Arweiniodd hynny at ddatblygu a dod yn rhan o InFuSe (Gwasanaethau Arloesol yn y Dyfodol), gan ffurfio partneriaeth â Nesta (Y Gwaddol Cenedlaethol ar gyfer Gwyddoniaeth, Technoleg a’r Celfyddydau) a Phrifysgol Caerdydd.

“Mae bron fel bod â chyfleuster ymchwil a datblygu yn y sector cyhoeddus, sy’n cynnwys prosesau mwy arloesol a’r ystod ehangaf o syniadau gan y bobl sydd agosaf at realiti’r holl beth o ddydd i ddydd.”   

“Proses o ddarganfod ac arbrofi, methu’n gyflym a dysgu o’r methiant.”

Mae bwriad datganedig i ddefnyddio’r offer, y technegau a’r sgiliau arloesi newydd hyn yn ddi-dor ar y cyd â chronfa Her newydd gwerth £10m y Brifddinas-ranbarth y cytunwyd arni ym mis Hydref – gan fynd i’r afael â bylchau a marchnadoedd lle nad oes ateb cyfredol yn bodoli ac, wrth wneud hynny, sbarduno arloesedd ym maes caffael cyhoeddus i feithrin twf busnesau bach a chanolig arloesol ar draws yr economi sylfaenol. Mae’r heriau cychwynnol yn debygol o ganolbwyntio ar 3 thema allweddol – cyflymu datgarboneiddio, gwella lles o bosibl drwy ganolbwyntio ar ddiogelwch bwyd a chefnogi a gwella busnesau’r Stryd Fawr.”

Gofynnwyd i Kellie egluro pam mae’r dull hwn mor arloesol.

Yn hytrach na defnyddio tendrau, byddwn yn cyflwyno problemau a data ac yn gofyn i Awdurdodau Lleol, Gwasanaethau Cyhoeddus, cwmnïau’r trydydd sector a’r sector preifat gydweithio a gweithio gyda ni i ddatrys y problemau,”  esboniodd Kellie.

“Mae meddwl am sut rydyn ni’n datrys heriau ac yn goresgyn problemau yn broses o ddarganfod ac arbrofi.  Rydym yn cychwyn ar broses wahanol: un o fethu’n gyflym a dysgu o’r methiant.”

 

“Mae Uwchsgilio ac Ailsgilio yn hollbwysig – ac ar y trywydd iawn”

Mae Frank yn pwysleisio bod angen strwythurol dwfn i ailsgilio ac uwchsgilio gweithlu’r Rhanbarth yn sail i’r holl arloesedd. “Mae’r angen hwnnw wedi bodoli ers ymhell dros ddegawd ac mae bellach yn bwysicach nag erioed – yn wir, mae’n rheidrwydd llwyr os ydym am gael y sgiliau i bweru ein clystyrau a gwneud ein gweithwyr yn y Rhanbarth yn gystadleuol ac yn wydn yn gyffredinol. Y newyddion cadarnhaol yw ein bod ni, yn sgil y gwaith gwych a wnaed gan Leigh Hughes yn y Bartneriaeth Sgiliau Rhanbarthol, yn dal ar y trywydd iawn i gyflawni ein cynllun sgiliau tair blynedd – ac mae hynny’n golygu y gallwn ddarparu’r dalent sydd ei hangen ar gyfer yr adferiad ar ôl COVID.”

Mewn ymgais i wireddu’r potensial i fusnesau a chymunedau ledled De-ddwyrain Cymru, mae Prifddinas-ranbarth Caerdydd wedi arwain, ffurfio partneriaethau ac arloesi ‘dulliau newydd’ drwy gydol y pandemig. Yr wythnos nesaf byddwn yn edrych ar weledigaeth Kellie a Frank ar gyfer y Rhanbarth yn 2021 a byddwn hefyd yn cyhoeddi erthygl fanylach am gyflawniadau 2020 yn ddiweddarach ym mis Rhagfyr.

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Caerphilly Council, Tredomen, Ystrad Mynach, CF82 7FQ.
Amser: 10:30yb - 12:30yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais