Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Rhoi’r gofal i mewn i ofal cymdeithasol

21.09.2020

Mae’r rhan fwyaf o ofal cymdeithasol yn tueddu i ganolbwyntio ar ofalu am bobl ar un pen neu’i gilydd o’u bywydau. Rydych chi naill ai’n gofalu am blant a phobl ifanc neu am bobl hŷn. Mae’r ddau yn eu ffordd eu hunain, yr un mor heriol a gwerth chweil.

Gall pobl hŷn fod â phroblemau corfforol neu iechyd meddwl, weithiau y ddau. Rôl gyffredin a hanfodol yw gofalu am bobl sydd â dementia, a all ddeillio o nifer o achosion, yn aml clefyd Alzheimer.

Gall gofalu am bobl hŷn sydd â dementia ymddangos fel tasg frawychus, ond gall fod yn hynod werth chweil. Yn aml mae’n rhaid gofalu am bobl sydd mewn cyfnod datblygedig o ddementia mewn cartrefi preswyl, lle y maent yn cael cymorth drwy gydol y dydd a’r nos.

Yn aml maent yn ddibynnol iawn a gallai fod angen help arnynt gydag anghenion sylfaenol fel bwyta a defnyddio’r toiled. Ond hefyd mae llawenydd a chwerthin i’w cael mewn cartrefi gofal, wrth i’r staff gynnwys preswylwyr mewn gweithgareddau a gynlluniwyd i’w hysgogi a’u diddanu. Bydd gweithwyr mewn cartrefi gofal yn disgrifio’r boddhad sy’n dod wrth weld preswylydd, a allai fod wedi cyrraedd y cartref yn ymosodol ac yn anghydweithredol, yn meddalu, yn gwenu ac yn dangos pleser. Ni all fod llawer o adegau mwy buddiol na hynny.

Mwy o ofal nag yn yr ysbyty.

Nid oedd Claire Mather wedi bwriadu mynd i mewn i ofal cymdeithasol. Roedd hi eisiau bod yn fydwraig, a gwnaeth ei hyfforddiant nyrsio i gael y cymhwyster. Yn y cyfamser, dechreuodd weithio’n rhan-amser mewn cartref gofal lleol er mwyn helpu cynnal ei hun yn ystod ei chyfnod astudio. Mae’r gwrthgyferbyniad rhwng y cartref gofal a’r ysbyty roedd hi’n gweithio ynddo yn ystod ei hyfforddiant yn agoriad llygaid.

“Does dim gofal yn yr ysbyty, yr unig fwriad yw rhyddhau’r cleifion, ac mae’n ymagwedd feddygol iawn, tra bod gofal cymdeithasol yn ymwneud â dod i adnabod pobl, rhoi cysur iddyn nhw a gwneud gwahaniaeth o ddydd i ddydd.” meddai hi.

Wrth iddi ddod i ddiwedd ei hyfforddiant nyrsio yn 2006, daeth swydd rheolwr i fyny yn y cartref gofal, ac, wedi ei dadrithio gyda nyrsio, aeth amdani. Bedair blynedd ar ddeg yn ddiweddarach, mae hi’n rheolwr gweithredol yn S&S Care, ac mae’n gyfrifol am 2 gartref gofal ac asiantaeth gofal cartref.

Mae un o’r cartrefi gofal yn gartref preswyl cyffredinol ac mae’r llall ar gyfer cleifion hŷn ac eiddil eu meddwl, sydd yn gyffredinol yn dioddef o ddementia. Mae’r asiantaeth gofal cartref yn gofalu am bobl sy’n byw yn eu cartrefi eu hunain o hyd. Mae Claire hefyd yn gyfrifol am adran hyfforddi’r cwmni.

Mae’n waith caled, meddai hi, ond mae hi wrth ei bodd â’r her, yn gwneud gwahaniaeth, nid yn unig i ddefnyddwyr gwasanaeth ond hefyd i’r staff, gan eu helpu gyda’u hyfforddiant a datblygiad eu gyrfaoedd.

Diwrnod arferol

Mae diwrnod arferol ar gyfer staff y cartref gofal yn dechrau cyn 8am, gyda throsglwyddo gofal o’r staff nos. Wedyn bydd bore prysur o ofal personol ymarferol yn dilyn. Mae gan y rhan fwyaf o’r preswylwyr ddementia datblygedig, sy’n gofyn am lawer o sgiliau wrth eu trin. Mae’n rhaid i ofalwyr feithrin perthnasau gyda phob defnyddiwr gwasanaeth, yn dod i wybod sut i fynd at bob un ohonynt yn unigol yn y modd sy’n addas iddynt. Gallant gael eu cam-drin ar lafar neu’n gorfforol ar adegau felly mae gwydnwch yn hanfodol, ond maent hefyd yn cael eu gwobrwyo gyda gwên, chwerthin a diolch gan breswylwyr diolchgar.

 

“Mae’n rhaid eich bod yn gallu meddwl yn gyflym ac ymateb i beth sy’n mynd ymlaen yn yr amgylchedd,” meddai Claire.

“Mae gennych chi breswylwyr na fydden nhw’n dewis byw gyda’i gilydd, felly mae gwrthdaro o ran personoliaeth yn y lolfa weithiau. Mae’n rhaid i staff ymyrryd a lleihau unrhyw faterion diogelu.”

Mae’r staff nos yn gweithio yr un mor galed, yn dod i mewn am 8pm am shifft 12 awr, yn cefnogi preswylwyr i fynd i’r gwely, ac yn sicrhau eu bod yn iawn drwy gydol y nos. Gall rhai preswylwyr fod yn hynod ddibynnol a gall rownd gymryd awr a hanner yn rhwydd

Gall deimlo’n or-ddisgybledig ar adegau, ni all unrhyw gartref weithredu heb drefn ar waith. Ond mae Claire yn ceisio sicrhau bod popeth yn canolbwyntio ar y person gymaint â phosibl, ac mae’r ffocws i raddau helaeth ar anghenion preswylwyr a staff.

Gwneud gwahaniaeth

Gweithio gyda theuluoedd defnyddwyr gwasanaeth yn aml yw’r rhan anoddaf. Yn aml bydd pobl yn ceisio gofalu am eu hanwyliaid gartref mor hir â phosibl, felly pan fyddant yn dod i’r cartrefi maent mewn cyfnod datblygedig o ddementia ac mae’n anoddach i’r staff ddod i’w hadnabod ac adeiladu perthnasau.

“Mae fy staff i yma oherwydd eu bod yn ofalgar wrth eu natur, a dyma’r hyn y cynlluniwyd iddyn nhw ei wneud,” meddai hi.

“Dw i wedi dweud wrthoch chi am rannau anodd y diwrnod, ond rhwng hynny mae gweithgareddau, chwerthin, preswylwyr sydd wedi dod i mewn i’r cartref ychydig yn ymosodol ar y dechrau, sy’n dechrau meddalu a dweud diolch. Mae’r staff yn gallu gweld eu bod yn gwneud gwahaniaeth o ddydd i ddydd.”

Yn ddiweddar, cyfwelodd Claire â rhywun am rôl, nad oedd erioed wedi gofalu o’r blaen. Dywedodd wrthi ei fod yn waith caled, yn gorfforol ac yn feddyliol, ond yn hynod werth chweil.

“Rhai dyddiau byddwch chi’n mynd adref yn teimlo fel eich bod wedi gwneud gwahaniaeth go iawn, a dyddiau eraill byddwch chi’n mynd adref yn meddwl tybed a fydd unrhyw un yno pan fyddwch yn mynd i mewn nesaf,” meddai hi.

“Rydym yn treulio mwy o amser gyda’r preswylwyr hyn nag ydym siŵr o fod gyda’n teuluoedd ein hunain weithiau, felly pan fydd rhywun yn dod at y diwedd, mae’n chwarae ar ein meddyliau. Mae’n rhaid bod yn sensitif i hynny a’i weld fel braint.”

Mae hynny, mewn ffordd, yn crynhoi gofal cymdeithasol. Nid oes neb yn mynd i esgus ei fod yn waith hawdd, ond o ran boddhad, gwobrwyo a’r fraint o allu helpu a chefnogi rhywun yn eu cyfnodau o angen, nid oes dim byd gwell.

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Awdurdod Trafnidiaeth Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Caerphilly Council, Tredomen, Ystrad Mynach, CF82 7FQ.
Amser: 10:30yb - 12:30yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais