Upgrade to ChromeUpgrade to FirefoxUpgrade to Internet ExplorerUpgrade to Safari

Rôl Prifddinas-Ranbarth Caerdydd ym Mhorth y Gorllewin

30.06.2020

Ac yntau’n ymestyn o Abertawe i Swindon, Porth y Gorllewin yw’r fenter ddiweddaraf i roi hwb i economi rhanbarthol De Cymru a de-orllewin Lloegr – ac mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wrth ei graidd yn llwyr.

Mae Porth y Gorllewin yn un o nifer o fentrau rhanbarthol o’r fath ledled y Deyrnas Unedig, gydag eraill yn cynnwys Pwerdy Gogledd Lloegr, Injan y Canolbarth a Chadarnle Economaidd Lloegr.  Fel y rheiny, mae’n ceisio cyfuno ymdrechion awdurdodau lleol a phartneriaid rhanbarthol eraill i wthio datblygiad economaidd ar raddfa ranbarthol, helaethach.

Dechreuodd â sgyrsiau rhwng arweinwyr Caerdydd, Bryste a Chasnewydd yn 2016, ond ers hynny mae o wedi esblygu i gynnwys llawer o unigolion rhanbarthol eraill.  Fel un o’r 3 dinas-ranbarth yn yr ardal, fe fyddai gan Brifddinas-Ranbarth Caerdydd rôl ganolog petai’n penderfynu cymryd rhan.

Ar hyn o bryd, mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi’i hymrwymo i ragor o drafodaethau am rôl a diben Porth y Gorllewin, a sut y bydd yn cyd-fynd ag amcanion y Fargen Ddinesig, yn neilltuol yn ymwneud â lledaeniad daearyddol.  O’r safbwynt hwn, mae’n bwysig sicrhau na chaiff unrhyw fuddion eu cyfyngu i goridor yr M4 ond eu bod yn cael eu dosbarthu’n deg o amgylch y rhanbarth cyfan.

Mae Katherine Bennett, cadeirydd Porth y Gorllewin ac uwch is-lywydd Airbus y Deyrnas Unedig, yn disgrifio Porth y Gorllewin fel, “pwerdy sy’n aros i ddigwydd … yn barod i fanteisio ar ei botensial aruthrol i sbarduno dyfodol glanach a thecach i Brydain.”  

Graddfa Ranbarthol

Yn sicr, mae gan Borth y Gorllewin lawer o ragoriaethau.  Mae’n cwmpasu 8 o ddinasoedd a 3 o ddinas-ranbarthau, ac mae ganddo boblogaeth o 4.4 miliwn.  Mae economi gwerth £107 biliwn y rhanbarth yn cynnal 2.1 miliwn o swyddi.

Fe’i croesir gan 4 o linellau trafnidiaeth mawrion, yn cynnwys yr M4 a’r M5 a Phrif Lein y Great Western.  Mae ganddo hefyd 2 faes awyr rhyngwladol a 9 porthladd, yn ategu’i uchelgais i ddod yn borth Prydain i farchnadoedd byd-eang.

Ac mae ganddo 10 prifysgol, sy’n cefnogi arloesi mewn sectorau allweddol megis gweithgynhyrchu a pheirianneg ddatblygedig, diogelwch digidol a seiber, a gwasanaethau cyllid a phroffesiynol.

Tri Uchelgais

Mae’r prosbectws ar gyfer Porth y Gorllewin yn amlinellu tri uchelgais, a sut mae’r bartneriaeth ranbarthol yn gobeithio’u cyflawni.  Y cyntaf yw darparu cysylltedd ffisegol a digidol penigamp, o fewn y rhanbarth ac i mewn iddo, i roi hwb i gynhyrchiant, i ddatgloi twf tai, ac i arwain y pontio i ddyfodol sero-net.

Ei nod yw rhoi hwb i deithio o fewn y rhanbarth drwy gysylltu systemau metro rhanbarthol, megis Metro De Cymru, yn ogystal â gwella cysylltiadau â rhanbarthau pwerdai cyfagos, megis Cadarnle Economaidd Lloegr.

Rhoi hwb i allforion yw’r ail uchelgais.  Bydd gweledigaeth Porth y Gorllewin yn dod yn borth Prydain i’r byd yn yr unfed ganrif ar hugain.  Mae’n bwriadu manteisio hyd yr eithaf ar 2 borthladd dwfn y rhanbarth a meysydd awyr rhyngwladol i gynyddu allforion.

Ond mae hefyd yn bwriadu gwneud y rhanbarth yn borth i Brydain ar gyfer mewnfuddsoddiad, drwy wneud defnydd o gwmnïau mwyaf blaenllaw’r byd a phrifysgolion ymchwil o safon fyd-eang sydd eisoes yn bodoli yn yr ardal.

Y trydydd uchelgais yw gwneud y rhanbarth yn bwerdy ar gyfer arloesi, i ateb yr heriau ac i greu diwydiannau newydd yr unfed ganrif ar hugain.  Mae’r ardal yn gartref i gwmnïau arloesol, megis SPTS, IQE, Renishaw, Airbus a BAE Systems, yn ogystal ag i brifysgolion ag ymchwil dwys, megis Caerfaddon, Bryste, Caerdydd ac Abertawe.

Mae yna botensial neilltuol ar gyfer datblygu systemau ynni adnewyddadwy, cerbydau allyriadau isel iawn, systemau gyriant carbon isel a strwythurau ysgafn ar gyfer ceir ac awyrennau.  Mae yna hefyd gyfleoedd ar gyfer arloesi yn y diwydiannau digidol, seiber a chreadigol.

Ac yntau wedi’i ganoli ar ddinasoedd Caerdydd a Bryste, mae gan Borth y Gorllewin eisoes berfformiad economaidd sy’n uwch na’r rhan fwyaf o ranbarthau eraill y  Deyrnas Unedig, ac eithrio Llundain.  Ond mae ganddo hefyd ardaloedd o amddifadedd, ac fe allai’r rhanbarth yn ei gyfanrwydd wneud yn well.

Petai’n allforio cymaint o nwyddau fesul gweithiwr â rhanbarth Injan y Canolbarth mewn sectorau megis awyrofod, cerbydau, y diwydiannau digidol, seiber a chreadigol, gwyddorau bywyd, a thechnolegau carbon isel, fe fyddai hynny’n ychwanegu £1.3 biliwn y flwyddyn at enillion y rhanbarth.  A phetai Porth y Gorllewin yn gwario cymaint fesul gweithiwr amser llawn ar arloesi â’r cyfartaledd yng Nghymru a Lloegr, fe fyddai gwariant hyd at 2030 yn £4.1 biliwn yn uwch.

Er mwyn goresgyn yr anghysondebau hyn y mae prosiect Porth y Gorllewin wedi’i gyfarwyddo, gan ddefnyddio adnoddau cyfunol dinasoedd a chymunedau ar ddwy lan Afon Hafren, o’r Wiltshire Downs i Gŵyr, ac o Gaersallog i Ferthyr Tudful.  Ys dywed y prosbectws:

“Gwnawn ddefnyddio’n cryfderau cyfunol a’n hasedau unigryw i ryddhau’n potensial llawn ac i fraenaru’r tir ar gyfer economi’r genhedlaeth nesaf yn y Deyrnas Unedig: darparu porth i ddyfodol glanach, tecach a mwy ffyniannus.”

Digwyddiadau ar y gweillGolwg ar yr holl digwyddiadau

Awdurdod Trafnidiaeth Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Digital Meeting
Amser: 10:00yb - 12:00yp

Cabinet Prifddinas Ranbarth Caerdydd

Lleoliad: Caerphilly Council, Tredomen, Ystrad Mynach, CF82 7FQ.
Amser: 10:30yb - 12:30yp

Ymgeisio

Mae Cronfa Buddsoddi Ehangach Bargen Ddinesig Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn awr yn agored i dderbyn ceisiadau. Os oes gennych brosiect sydd â’r potensial i gael effaith wir gadarnhaol ar yr economi rhanbarthol, mae arnom eisiau clywed gennych.

Sut mae gwneud cais