Ynghylch Prifddinas-Ranbarth Caerdydd

Creu llwyddiant cynaliadwy a chymunedau sy’n ffynnu yn Ne-ddwyrain Cymru

Trosolwg​ o Brifddinas-Ranbarth Caerdydd

Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn cynnwys deg ardal awdurdod lleol yn Ne-ddwyrain Cymru, sef Blaenau Gwent, Pen-y-bont ar Ogwr, Caerffili, Caerdydd, Merthyr Tudful, Sir Fynwy, Casnewydd, Rhondda Cynon Taf, Torfaen, a Bro Morgannwg. Mae ganddi boblogaeth o 1.5 miliwn, sef bron hanner poblogaeth Cymru gyfan. Mae’n rhanbarth amrywiol sy’n cynnwys dwy ddinas, sef Caerdydd a Chasnewydd, amrediad o drefi marchnad, bro ddiwydiannol Cymoedd y De, cymunedau gwledig a llain arfordirol.

Bu gwaith adfywio a buddsoddiad sylweddol yn y rhanbarth dros yr ychydig ddegawdau diwethaf, i ailddatblygu ardaloedd o ddiwydiant trwm a chreu parciau busnes, tai a mentrau hamdden newydd. Mae prosiectau wedi cynnwys gwaith adfywio Bae Caerdydd ac ailgyflwyno gwasanaeth rheilffordd i deithwyr i Lynebwy, ynghyd â gwaith seilwaith ffyrdd sylweddol.

ccr-map

Ein nodau

Cysylltiedig.

Cysylltu pobl, eu huchelgeisiau a'r cyfleoedd i wireddu eu gwir botensial. Meithrin yr amodau gorau ar gyfer sicrhau llwyddiant busnesau a chydlyniant cymunedol, trwy fuddsoddiadau a dargedir ym maes cyfathrebu digidol o'r radd flaenaf. Creu seilwaith trafnidiaeth integredig arloesol, sy'n cysylltu mannau fforddiadwy a hygyrch i fyw, gweithio a chwarae.

Cystadleuol.

Sbarduno buddsoddiad mewn parhad, gan roi bywyd i glystyrau diwydiannol allweddol. Partner y gellir ymddiried ynddo sy'n galluogi cwmnïau i arloesi a gwireddu eu llawn botensial. Lluniwr hybiau o bwys economaidd, gan greu effaith lluosydd sy'n cynnal cadwynau cyflenwi lleol a rhanbarthol yn ogystal â'r economi sylfaenol ehangach.

Gwydn.

Canolbwynt ar gyfer creu'r amodau ar gyfer sicrhau bod ein busnesau a'n pobl yn y sefyllfa orau i wynebu'r dyfodol. Ymddwyn fel carreg sylfaen i helpu'r rhanbarth i addasu, i feddwl o'r frest, ac i oresgyn cyfnodau o dyrfedd economaidd neu aflonyddwch cymdeithasol.

Mae’r rhanbarth o bwys economaidd uchel i Gymru gan ei fod yn gyfrifol am tua 50% o gyfanswm allbwn economaidd economi Cymru, ac felly mae llwyddiant economi Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn ffactor sylweddol ym mherfformiad economaidd Cymru gyfan. O gofio’i dreftadaeth ddiwydiannol, mae ganddo nifer o fusnesau gweithgynhyrchu angori yn y sectorau awyrofod, amddiffyn a modurol. Mae’n gartref i 50,000 o fusnesau lleol.

Yn ogystal, mae ei sylfaen fusnesau yn gynyddol amrywiol, a cheir clystyrau busnes cystadleuol yn dod i’r amlwg mewn meysydd yn cynnwys seiber, lled-ddargludyddion cyfansawdd, gwyddorau bywyd, a’r diwydiannau creadigol. Mae’n gartref i dair prifysgol, ac yn meddu ar bobl fedrus; mae gan gyfran uchel o’r boblogaeth gymwysterau ar lefel gradd neu gyfatebol. Mae prif ddinas fywiog wrth ei wraidd sydd â chyfleusterau diwylliannol a chwaraeon rhagorol, mae amgylchedd amrywiol o arfordir, coedwigoedd a pharciau yn nodweddiadol ohono, ac mae adroddiadau hysbys ynghylch lefel uchel iawn y safon byw a llesiant y ceir yno.

Ein priodoleddau

Uchelgeisiol

Ein nod yw manteisio ar ein hunaniaeth unigryw a'n gallu i hybu economi Cymru. Mae'r Brifddinas-Ranbarth yn un balch o fewn y Deyrnas Unedig ac mae hynny'n cynnig llwyfan ar gyfer bod yn uchelgeisiol.

Cydweithredol

Mae cydweithio'n digwydd ar draws ffiniau'r sector cyhoeddus, y sector preifat, sefydliadau addysgol a'n cymunedau er mwyn gwneud y gorau o'r cyfleoedd y mae ein maint cyfunol yn eu cynnig, er budd pawb.

Hyderus

Mae enw da'n perthyn i'r rhanbarth fel rhywle gwych i fyw, gweithio a chwarae. Mae'r bobl sy'n byw yma'n falch o'n safon byw, ein diwylliant, ac o'r harddwch naturiol sydd ar drothwy ein drysau.

Allblyg

Mae'r rhanbarth yn ceisio'n weithredol i ddenu pobl, busnesau a mewnfuddsoddiad o farchnadoedd byd-eang, yn ogystal ag o rannau eraill o'r DU.

Sectorau blaenoriaeth

Mae gennym wyth sector blaenoriaeth y mae gennym gryfderau cymharol a manteision cystadleuol ynddynt.

Lled-ddargludyddion Cyfansawdd

Mae lled-ddargludyddion cyfansawdd yn darparu’r dechnoleg sylfaenol sydd y tu ôl i’r rhan fwyaf o nwyddau a gwasanaethau uwch-dechnolegol heddiw, gan gynnwys ffonau clyfar, synwyryddion, a dyfeisiau cyfathrebu ffeibr optig.

Technoleg Ariannol

Y tu allan i Lundain, Cymru sydd â’r economi ddigidol sy’n tyfu cyflymaf, ac mae twf y sector cyllid a phroffesiynol yng Nghymru wedi arwain at ddiwydiant technoleg ariannol sy’n ffynnu.

Seiberddiogelwch a dadansoddeg

Mae seiberddiogelwch yn un o bileri craidd strategaeth ryngwladol Llywodraeth Cymru, ac yn un o sectorau blaenoriaeth y Prifddinas-Ranbarth o safbwynt twf economaidd.

Deallusrwydd Artiffisial

Mewn sawl ffordd, mae deallusrwydd artiffisial yn sylfaenol i’r gwaith trawsnewidiol sy’n mynd rhagddo mewn llawer o’r sectorau blaenoriaeth eraill.

Economi Greadigol

Cydnabyddir bod Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn un o ganolfannau cynhyrchu cyfryngau mwyaf y DU y tu allan i Lundain.

Gwyddorau Bywyd

Mae’r sector gwyddorau bywyd yn anferth, ond ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd ceir ffocws penodol ar ddyfeisiau a diagnosteg feddygol.

Peirianneg trafnidiaeth

Mae trafnidiaeth gyhoeddus well yn sylfaenol i dwf economaidd cynaliadwy, ac mae hefyd yn cynnig buddion gwirioneddol i bobl.

Ynni a'r amgylchedd

Ystyrir bod defnyddio ynni â charbon isel, a chreu’r amodau ar gyfer trawsnewid i economi a chymdeithas garbon niwtral ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, yn alluogwyr allweddol o safbwynt sicrhau adfywio economaidd, ac maent yn hanfodol i’r broses o wella iechyd a llesiant ein cymunedau.

Meysydd ffocws allweddol

Mae’r rhain yn cynrychioli meysydd galluogi allweddol sy’n hanfodol ar gyfer cyflawni ein huchelgais o fod yn gysylltiedig, yn gystadleuol ac yn wydn.

Sgiliau

I gystadlu’n effeithiol yn economi fyd-eang heddiw, mae’n hanfodol bwysig cael hyder mewn gweithlu hyfedr, hyblyg a dibynadwy.

Digidol

Mae darparu gwasanaethau digidol o’r radd flaenaf yn rhoi sbardun ar gyfer arloesi a chreu ffrydiau busnes newydd, sydd, yn eu tro, yn arwain at dwf economaidd, cynhwysiant cymdeithasol a chydlyniant cymdeithasol.

Safleoedd ac eiddo

Mae tai da yn un o’r elfennau allweddol sy’n pennu safon byw, ond i lawer o bobl ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, mae cael cartref modern o ansawdd da yn angen nad yw wedi’i ddiwallu.

Arloesi

Arloesedd yw conglfaen ffyniant a thwf economaidd parhaus. Yn ôl adroddiad gan McKinsey, mae 84% o swyddogion gweithredol yn dweud bod eu llwyddiant yn y dyfodol yn dibynnu ar arloesi.

Y newyddion diweddaraf yn y rhanbarth

Etholwyd Cadeirydd a Dirprwy Gadeiryddion newydd heddiw (y 3ydd o Fehefin, 2024) yng Nghyfarfod Cyffredinol Blynyddol cyntaf Cyd-bwyllgor Corfforaethol De-ddwyrain Cymru (SEWCJC), y corff cyhoeddus rhanbarthol statudol ar gyfer Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.

Dogfennau allweddol

Papurau ymchwil

Beth yw'r Fargen Ddinesig?

Lled-ddargludyddion Cyfansawdd

Mae lled-ddargludyddion cyfansawdd yn darparu’r dechnoleg sylfaenol sydd y tu ôl i’r rhan fwyaf o nwyddau a gwasanaethau uwch-dechnolegol heddiw, gan gynnwys ffonau clyfar, synwyryddion, a dyfeisiau cyfathrebu ffeibr optig. Maent yn gweithio ar gyflymderau llawer cyflymach na lled-ddargludyddion traddodiadol sy’n seiliedig ar silicon, ac yn cynnig priodweddau ffotonig a ddefnyddir mewn amrediad eang o dechnolegau synhwyro ac ym maes cyfathrebu optegol. Mae lled-ddargludyddion, ar ffurf silicon a chyfansawdd, wrth wraidd llawer o’r technolegau a geir heddiw. Heb led-ddargludyddion, mae’n wir na fyddai llawer o’r dyfeisiau a’r cymwysiadau rydym yn ddibynnol arnynt yn bodoli, ond nid yw’r deunyddiau hyn a lunnir ar raddfa atomaidd yn derbyn llawer o sylw ymhlith brandiau’r defnyddwyr yr ydym mor gyfarwydd â nhw.

Fel y genhedlaeth nesaf o led-ddargludyddion, caiff lled-ddargludyddion cyfansawdd eu defnyddio ym mhopeth o 5G i’r rhyngrwyd pethau, gan gynnwys meysydd roboteg, gofal iechyd, cerbydau awtomatig ac ynni effeithlon ar hyd y ffordd. A’r newyddion gorau yw bod De-ddwyrain Cymru ar flaen y gad o ran gwaith datblygu, ac mae clwstwr o’r radd flaenaf yn dod i’r amlwg yn y rhanbarth. Yn un o’r cwmnïau arloesol sydd wedi’i sefydlu’n dda yma, mae IQE yn cydweithio’n agos â Phrifysgol Caerdydd yn y Ganolfan Lled-ddargludyddion Cyfansawdd. Mae Prifddinas-Ranbarth Caerdydd wedi cefnogi’r diwydiant gyda buddsoddiad o £38 miliwn mewn cyfleuster gweithgynhyrchu, sef y Ffowndri Lled-ddargludyddion Cyfansawdd yng Nghasnewydd, gan sicrhau na fydd gweithgynhyrchu’r lled-ddargludyddion, a’r swyddi sy’n gysylltiedig â hynny, yn symud tramor.

Technoleg Ariannol

Y tu allan i Lundain, Cymru sydd â’r economi ddigidol sy’n tyfu cyflymaf, ac mae twf y sector cyllid a phroffesiynol yng Nghymru wedi arwain at ddiwydiant technoleg ariannol sy’n ffynnu. Ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, mae cwmnïau gwasanaethau ariannol fel Admiral ymhlith cyflogwyr mwyaf y rhanbarth. Yn hanesyddol, ac yn gyffredinol, bu’r sector gwasanaethau ariannol yn araf i groesawu newid a mabwysiadu technolegau newydd. Fodd bynnag, mae cyflymder y datblygiadau technolegol wedi ymdreiddio i’r sector gwasanaethau ariannol traddodiadol yng Nghymru, ac wedi aflonyddu arno, wrth i chwaraewyr allweddol gydnabod y buddion sydd ynghlwm wrth dechnolegau newydd.

Mae’r byd technoleg ariannol yng Nghymru bellach yn un o’r mwyaf gweithredol yn y DU o ganlyniad i’w garfan ddoniau arloesol a’i gyfleoedd buddsoddi cynyddol. Mae ecosystem dechnoleg ffyniannus Cymru, gyda’i chadwyn gyflenwi gynyddol ynghyd â phrifysgolion entrepreneuraidd, yn darparu sylfaen gadarn i’r sector technoleg arian ffynnu arni.

Gyda hybiau technoleg ariannol yng Nghaerdydd a Chasnewydd, Abertawe a Wrecsam, mae bron 40,000 o bobl wedi’u cyflogi yn weithredol yn y diwydiant technoleg ariannol yng Nghymru. Amcangyfrifir bod y sector technoleg yn werth tuag £8.5 biliwn i economi Cymru, ac mae’n parhau i dyfu gyda gwasanaethau ariannol a phroffesiynol yn ei ganlyn.

Ceir cymuned fywiog ym myd technoleg Cymru, sy’n galluogi busnesau sydd ar gychwyn, buddsoddwyr a chwmnïau mwy i gwrdd a rhannu syniadau trwy sbardunwyr busnesau ac unedau hybu yn ogystal â thrwy ddigwyddiadau rhwydweithio a mannau gweithio hyblyg. Yn ogystal, mae Cymru’n gartref i’r cwrs israddedig cyntaf mewn technoleg ariannol.

Gyda’r hinsawdd economaidd a thechnolegol newidiol yng Nghymru, bydd y gwasanaethau ariannol, a’r technolegau sy’n eu cynnal, yn parhau i ddatblygu er mwyn bodloni gofynion diweddarach a gofynion sy’n newid yn fythol gyflymach. Bydd yr ystwythder sy’n ofynnol ym marchnadoedd ariannol y dyfodol yn gofyn am waith arloesol newydd ym meysydd technoleg a systemau.

Mae cyfleoedd a photensial anferthol ar gael ar gyfer y sector technoleg ariannol yng Nghymru, ac rydym wedi bod yn weithgar gyda Fintech Wales, gan ddarparu cyllid sbarduno i hybu’r gwaith o greu strategaeth datblygu clwstwr gadarn.

Seiberddiogelwch a Dadansoddeg

Rydym i gyd yn dibynnu ar dechnoleg drwy gydol ein bywydau, naill ai’n uniongyrchol neu’n anuniongyrchol. Boed hynny trwy fancio ar eich ffôn clyfar, gweithio ar liniadur, neu dal i fyny â’r diweddaraf ar lechen, rydym yn storio meintiau anferth o wybodaeth bersonol ar ddyfeisiau neu ar-lein yn gyson. Seiberddiogelwch yw’r diffiniad a roddir i ddiogelwch y wybodaeth honno, ac amddiffyniad y dyfeisiau hynny, ac mae’n faes busnes anferth y disgwylir iddo fod yn werth mwy na £759 biliwn yn fyd-eang rhwng 2017 a 2021. Er y ceir goblygiadau personol o ganlyniad i ymosodiad seiber, mae’r effeithiau economaidd yn anferth – cyfrifodd yr Adran Iechyd fod yr ymosodiad meddalwedd wystlo WannaCry yn 2017 wedi costio £92 miliwn i’r GIG, ac arweiniodd at ganslo 19,000 o apwyntiadau.

Mae seiberddiogelwch yn un o bileri craidd strategaeth ryngwladol Llywodraeth Cymru, ac yn un o sectorau blaenoriaeth y Prifddinas-Ranbarth o safbwynt twf economaidd. Er bod y sector yn gymharol fach, gyda’r Adran dros Dechnoleg Ddigidol, Diwylliant, y Cyfryngau a Chwaraeon yn awgrymu bod 69 cwmni yn gweithredu yn y maes yng Nghymru, ceir cryfderau sylweddol y gellir adeiladu arnynt, ac mae pob cwmni’n teimlo effeithiau datrysiadau seiberddiogelwch effeithiol. Mae nifer o chwaraewyr rhyngwladol mawr ym maes seiberddiogelwch eisoes yn gweithredu ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, sef Airbus a Thales. Mae eu gwaith yn canolbwyntio ar ddiogelu, gan geisio darogan ymosodiadau seiber a’u hatal cyn iddynt ddigwydd, yn hytrach na gwneud y gwaith fforensig o ddadansoddi ymosodiadau ar ôl iddynt ddigwydd. Yn hanfodol bwysig – a dyma’r prif reswm y mae cwmnïau fel Airbus a Thales wedi’u lleoli yma – mae eu presenoldeb yn cefnogi ac yn cael ei gefnogi gan ecosystem gynyddol o BBaChau yn y byd seiber, sydd wedi’i chryfhau a’i chynnal gan yr arbenigedd a’r garfan o ddoniau o brifysgolion y rhanbarth.

Mae’r Prifddinas-Ranbarth yn falch o’i ddwy brifysgol (Prifysgol Caerdydd a Phrifysgol De Cymru) sydd wedi’u cydnabod gan y Ganolfan Diogelwch Seiber Genedlaethol fel canolfannau rhagoriaeth ym maes ymchwil ac addysgu seiberddiogelwch, ac o’r buddsoddiad diwydiannol gan Airbus a Thales, gwerth dros £18 miliwn (yn ogystal â buddsoddiad gan Lywodraeth Cymru), mewn gwaith arloesi yn y sector seiberddiogelwch yn y rhanbarth. Mae Prifysgol Caerdydd, Airbus a Thales yn rhan o gonsortiwm a arweinir gan Brifysgol Bryste sy’n ceisio buddsoddiad ymchwil ac arloesedd o £40 miliwn gan UKRI, y byddai’n helpu i hybu twf sylweddol ym maes seiberddiogelwch yn y Prifddinas-Ranbarth.

Deallusrwydd Artiffisial

Mewn sawl ffordd, mae deallusrwydd artiffisial yn sylfaenol i’r gwaith trawsnewidiol sy’n mynd rhagddo mewn llawer o’r sectorau blaenoriaeth eraill. Boed hynny ym meysydd technoleg ariannol, diagnosteg feddygol neu gerbydau awtomatig, mae’r defnydd a wneir o ddata a deallusrwydd artiffisial yn chwarae rhan gynyddol.

Economi Greadigol

Cydnabyddir bod Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn un o ganolfannau cynhyrchu cyfryngau mwyaf y DU y tu allan i Lundain. Mae cynhyrchu ffilmiau a rhaglenni teledu’n gyfrifol am ran sylweddol o economi Prifddinas-Ranbarth Caerdydd, gyda 600 a mwy o gwmnïau’n cyfrannu £350 miliwn ati. Mae 7% o weithlu’r rhanbarth yn ymwneud â’r cyfryngau. Mae Cymru’n datblygu enw da rhyngwladol am gynhyrchu dramâu teledu o safon, a chynhyrchwyd dros 30 o ffilmiau a dramâu yn y wlad ers 2017, gan gynnwys Dr Who, Sherlock a His Dark Materials.

Yn allweddol i’r twf hwn ym maes ffilmiau a theledu ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd y mae stiwdios o’r radd flaenaf (stiwdios drama’r BBC, stiwdios Bad Wolf, a Seren Studios), sy’n golygu bod y rhanbarth yn atynnu cwmnïau, gan gynnwys cynhyrchwyr ffilmiau Hollywood, i ddod yma i ddefnyddio’i stiwdios a’i leoliadau awyr agored. Mae gan y rhanbarth hefyd sector prifysgol cryf iawn, gan gynnwys Clwstwr, sef rhaglen ymchwil a datblygu yn y diwydiant creadigol gwerth £10 miliwn dan arweiniad Prifysgol Caerdydd, a ffrwd ddiddiwedd o sgiliau a thalent wedi’i sbarduno gan Brifysgol De Cymru.

Yn ogystal â ffilmiau a theledu, mae gan y rhanbarth gryfderau ym meysydd y cyfryngau darlledu, cynnwys digidol, a cherddoriaeth o Gymru, ac mae’n gartref i sector gemau bywiog sy’n tyfu.

Mae’r sector hefyd yn dwyn buddion ymledol sylweddol i rannau eraill o’r economi, gan gynnwys rolau ar draws amrediad eang o sgiliau megis  crefftau ac arbenigeddau fel dylunio gwisgoedd a llwyfannau, peirianneg goleuadau a sain, logisteg, gwaith coed, arlwyo, ac ôl-gynhyrchu.

Yn 2019, dyfarnwyd £50,000 i gonsortiwm uchelgeisiol dan arweiniad Prifysgol Caerdydd, o gronfeydd Ymchwil ac Arloesi yn y DU, i helpu ei gynnig ar gyfer clwstwr Prifddinas Greadigol. Os bydd yn llwyddiannus, bydd y clwstwr, gyda phartneriaid o Screen Alliance Cymru, y BBC, ITV ac S4C, i Tramshed Tech, Nesta a’r Alacrity Foundation, yn sicrhau £19 miliwn ychwanegol er mwyn tyfu’r clwstwr creadigol yn y Brifddinas-Ranbarth, gan olygu y caiff mwy o’r cynnwys yr ydym yn ei fwynhau gan Netflix, Amazon, Disney ac ati ei ffilmio a’i gynhyrchu yn ein rhanbarth.

Gwyddorau Bywyd

Mae’r sector gwyddorau bywyd yn anferth, ond ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd ceir ffocws penodol ar ddyfeisiau a diagnosteg feddygol. Ceir cynrychiolaeth gref yn y maes hwn yn y rhanbarth, ac mae’n gartref i gwmnïau dyfeisiau a diagnosteg feddygol aeddfed, ymchwil genomeg arloesol ym Mhrifysgol Caerdydd, a charfan fywiog o gwmnïau technoleg feddygol ifanc. Mae’r rhanbarth eisoes yn gartref i’r cyfansoddion eraill sy’n ofynnol ar gyfer trawsnewid Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn gartref diagnosteg cenhedlaeth nesaf, gan gynnwys:

  • Hwb Gwyddorau Bywyd Cymru – a ariennir gan Lywodraeth Cymru er mwyn chwalu’r rhwystrau i arloesi yn y GIG
  • GIG datganoledig – yn ddigon hyblyg i fabwysiadu syniadau arloesol i drawsnewid iechyd a llesiant y rhanbarth
  • Y Clwstwr Lled-ddargludyddion Cyfansawdd – dyfodol maes electroneg; yn gyflymach, ysgafnach a rhatach ac ag ymarferoldeb ychwanegol

Ein nod yw dod â’r meysydd hyn ynghyd mewn clwstwr technoleg feddygol ffyniannus a arweinir gan waith ymchwil a datblygu, gan greu ecosystem lle gall busnesau weithio ar y cyd â gwaith ymchwil arloesol, defnyddio’r potensial a gynigir gan led-ddargludyddion cyfansawdd, a darparu arloesedd i’r GIG yn uniongyrchol, gan ddwyn budd i iechyd a llesiant y rhanbarth wrth hybu twf economaidd hefyd.

Peirianneg trafnidiaeth

Mae trafnidiaeth gyhoeddus well yn sylfaenol i dwf economaidd cynaliadwy, ac mae hefyd yn cynnig buddion gwirioneddol i bobl. Bydd y buddsoddiad metro gwerth £1 biliwn yn arwain at gyflymu a chynyddu gallu ac amlder system drafnidiaeth graidd y Brifddinas-Ranbarth yn sylweddol, ond mae gofyn am fuddsoddiad pellach mewn seilwaith rheilffyrdd a bysiau er mwyn hybu economi gryfach sy’n fwy cynhwysol a mwy cyfartal, i gyflwyno ffyniant i bawb drwy gysylltu pobl, cymunedau a busnesau â swyddi, gwasanaethau a marchnadoedd.

Mae’n amlwg y caiff y pandemig COVID-19 effaith ar waith cynllunio trafnidiaeth yn y dyfodol. Fodd bynnag, hyd yn oed gyda mwy ohonom yn gweithio gartref ac yn lleol, rydym o hyd yn disgwyl, ar ôl y pandemig, y bydd angen cael mwy o drafnidiaeth gyhoeddus gan ystyried y defnydd uchel a wnaed o geir cyn y pandemig (cyfran o tua 80% o’r holl ddulliau o deithio i’r gwaith). Mae cyfle gennym i gyflwyno mwy o drafnidiaeth gyhoeddus dros amser ac annog mwy o ddatblygiad yn y lleoedd y gellir cael mynediad iddynt drwy drafnidiaeth gyhoeddus – yr hyn a elwir yn “ddatblygiad sy’n seiliedig ar systemau trafnidiaeth”. Mae hyn yn hanfodol, gan ystyried bod llawer o swyddi, manwerthu a gwasanaethau cyhoeddus heddiw wedi’u lleoli mewn mannau y gellir ond cael mynediad iddynt â char.

Mae system drafnidiaeth effeithlon ac effeithiol yn helpu i gynyddu nifer y bobl sydd am fyw, gweithio, a threulio amser hamdden yng Nghymru, sydd, yn ei dro, yn adeiladu economïau cryf a bywiog yn lleol.

Mae’r ffaith y gellir cludo llwythi yn effeithiol yng Nghymru hefyd yn ei gwneud yn lle deniadol i wneud busnes. Gyda hanes byd-enwog, cyfoethog y rhanbarth, mae gan y porthladdoedd amrywiol ar hyd arfordir De-ddwyrain Cymru arbenigedd helaeth yn y maes o drin cynwysyddion, dur, cynnyrch coed, a llwythi mawr. Gyda’i gysylltiadau da â’r rhwydwaith rheilffyrdd, a’r ffaith fod traffordd yr M4 wrth law, mae Porthladd Caerdydd yn ymdrin â thua 1.7 miliwn o dunelli yn flynyddol, gan gynnig atebion storio arbenigol ac offer trin nwyddau penodol i gwsmeriaid, gan gyfrannu mwy na £120 miliwn i economi Cymru bob blwyddyn.

Mae gan Gymru gryfderau hefyd mewn sectorau trafnidiaeth eraill fel hedfanaeth. Mae gan y rhanbarth ei faes awyr ei hun, y bu ym meddiant Llywodraeth Cymru ers 2013, sydd wedi’i leoli wrth ymyl afon Hafren yn ne-orllewin y rhanbarth. Mae gan y maes awyr redfa hir y gall awyren jet yr A380 lanio arni, mae’n cynnig ffordd o ddynesu “dros ddŵr”, ac mae’n ganolfan i gyfleuster cynnal a chadw awyrennau pellter hir British Airways.

Ynni a'r amgylchedd

Ystyrir bod defnyddio ynni â charbon isel, a chreu’r amodau ar gyfer trawsnewid i economi a chymdeithas garbon niwtral ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, yn alluogwyr allweddol o safbwynt sicrhau adfywio economaidd, ac maent yn hanfodol i’r broses o wella iechyd a llesiant ein cymunedau.

Mae gennym gyfle unigryw i ailadeiladu ein heconomi mewn modd cynaliadwy a gwneud buddsoddiadau gwyrddach, a phenderfyniadau cadarnhaol o ran yr hinsawdd, a fydd yn ein gosod ar drywydd sy’n alinio â’r targedau hinsawdd yng Nghymru, yn y DU, ac ar lefel ryngwladol.

Mae gan Brifddinas-Ranbarth Caerdydd weledigaeth ynni, gyda chefnogaeth gan Lywodraeth Cymru, sydd wedi’i modelu i amlinellu llwybr datgarboneiddio posibl a fydd yn gosod y rhanbarth ar drywydd i gyflawni system ynni sero net erbyn 2050, yn unol ag amcanion Llywodraeth y DU. Er mwyn cyflawni’r targedau, mae angen i Brifddinas-Ranbarth Caerdydd sicrhau gostyngiad o 55% yn yr allyriadau o’i system ynni erbyn 2035, yn ôl rhaniadau fesul sector fel a ganlyn:

  • Gostyngiad o 51% mewn allyriadau’n deillio o wres a phŵer domestig
  • Gostyngiad o 54% mewn allyriadau masnachol a diwydiannol
  • Gostyngiad o 60% mewn allyriadau o drafnidiaeth ffyrdd

Rydym wedi ymrwymo i gyflawni hyn.

Sgiliau

I gystadlu’n effeithiol yn economi fyd-eang heddiw, mae’n hanfodol bwysig cael hyder mewn gweithlu hyfedr, hyblyg a dibynadwy. Mae’r cyflenwad o sgiliau lleol yn un o’r ystyriaethau allweddol o safbwynt unrhyw fusnes sy’n penderfynu ble i weithredu, ac mae o bwys enfawr i sut mae ein rhanbarth yn perfformio. Ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, ceir ecosystem gref o sgiliau, gwybodaeth ac ymchwil, a chydweithio diwydiannol. Mae’n gartref i Brifysgol Caerdydd, Prifysgol De Cymru, Prifysgol Metropolitan Caerdydd a’r Brifysgol Agored yng Nghymru, sydd, gyda’i gilydd, yn gyfrifol am tua 75,000 o fyfyrwyr. Mae hyn ochr yn ochr â phum coleg addysg bellach, sef Coleg Caerdydd a’r Fro, Coleg Gwent, Coleg Penybont, Coleg y Cymoedd, a Choleg Merthyr Tudful, sy’n cefnogi addysg ac uwchsgilio 60,000 o fyfyrwyr ychwanegol.

Ceir diwylliant cydweithio cryf rhwng y sector addysg uwch, y sector addysg bellach a diwydiant yn y rhanbarth. Mae’r prifysgolion a’u partneriaid diwydiannol yn gwneud cyfraniad sylweddol i wytnwch economaidd a chymdeithasol y rhanbarth ac maent yn allweddol i strategaethau twf yn y dyfodol.

Mae ffyniant y rhanbarth i’r dyfodol yn dibynnu ar sector addysg bywiog a chynhwysol sy’n hybu cyfleoedd i bawb ac sydd â chysylltiadau eglur ac amlwg â thwf yr economi leol a chenedlaethol.

Digidol

Mae darparu gwasanaethau digidol o’r radd flaenaf yn rhoi sbardun ar gyfer arloesi a chreu ffrydiau busnes newydd, sydd, yn eu tro, yn arwain at dwf economaidd, cynhwysiant cymdeithasol a chydlyniant cymdeithasol. Yn unol â hynny, mae’n elfen hanfodol bwysig sy’n ei gwneud yn bosibl cyflawni uchelgais strategol a chynlluniau twf Prifddinas-Ranbarth Caerdydd.

Hyd yn hyn, mae’r rhanbarth wedi dioddef o ddiffyg buddsoddiad masnachol mewn seilwaith digidol, sydd, o ganlyniad, wedi arwain at fwlch sylfaenol yn y gallu cyflenwi o’i gymharu ag ardaloedd eraill y DU. Mae hyn wedi bod yn amlwg iawn drwy gydol y pandemig COVID-19. Mae’n hanfodol ein bod yn mynd i’r afael â’r bwlch ac yn diogelu’r rhwydweithiau ffeibr sefydlog a’r rhwydweithiau symudol at y dyfodol er mwyn darparu sylfaen drawsnewidiol ar gyfer busnesau a dinasyddion ledled y rhanbarth, ac, yn wir, ledled Cymru.

Safleoedd ac Eiddo

Mae tai da yn un o’r elfennau allweddol sy’n pennu safon byw, ond i lawer o bobl ym Mhrifddinas-Ranbarth Caerdydd, mae cael cartref modern o ansawdd da yn angen nad yw wedi’i ddiwallu. Mae’r ystadegau mewn perthynas ag adeiladu tai yn rhoi darlun llwm. Bu gostyngiad sylweddol iawn yn nifer y cartrefi newydd a adeiladwyd yn sgil yr argyfwng ariannol yn 2007, ac, yn 2018, roedd y lefelau’n parhau i fod islaw’r rhai a welwyd cyn yr argyfwng hwnnw. Roedd proses adfer wedi bod yn mynd rhagddi cyn y daeth y cyfyngiadau symud COVID-19 i rym, ac roedd rhai bwrdeistrefau’n ffynnu, ond roedd yr adferiad hwnnw’n anghyson, problem a gafodd ei dwysáu gan nifer o safleoedd sydd wedi’u dal yn ôl.

Mae diffyg adeiladu tai newydd yn cael effaith fawr ar unigolion a busnesau. Mae’n cyfrannu at broblemau o beidio â gallu fforddio prynu tŷ wrth i brisiau codi’n gyflymach nag incymau. Ar draws y rhanbarth, roedd canolrif y prisiau tai yn 2018 yn fwy na phum gwaith gymaint â chanolrif yr incymau blynyddol.

Mae effeithiau negyddol eraill a achosir gan adeiladu nifer llai o dai yn cynnwys diffyg symudedd llafur, costau uwch i fusnes oherwydd cyflenwad cyfyngedig o lafur lleol, cadw stoc dai hen o ansawdd gwael y mae’n anodd eu gwresogi’n effeithlon, a safon byw wael ar gyfer trigolion. Yn y sector hwn, byddwn yn canolbwyntio ar ryddhau’r potensial am weithgarwch masnachol, a sicrhau mynediad i dai fforddiadwy o ansawdd da, drwy adfywio safleoedd tir llwyd, a safleoedd sydd wedi’u dal yn ôl, ar draws y rhanbarth cyfan. Ein nod bydd ailgychwyn safleoedd sydd wedi’u dal yn ôl, buddsoddi mewn prosiectau a fydd yn cyflenwi tai ac eiddo masnachol mewn ardaloedd sydd eu hangen fwyaf, hybu gweithgarwch adeiladu, swyddi a datblygiadau cynaliadwy, a gwella cystadleurwydd a rhagolygon twf hirdymor y rhanbarth drwy seilwaith gwell, cysylltedd cynyddol, a gwaith adfywio.

Arloesi

Arloesedd yw conglfaen ffyniant a thwf economaidd parhaus. Yn ôl adroddiad gan McKinsey, mae 84% o swyddogion gweithredol yn dweud bod eu llwyddiant yn y dyfodol yn dibynnu ar arloesi. Heb arloesi, ni ddaw unrhyw beth newydd, a heb unrhyw beth newydd, ni wneir cynnydd o ddifrif. Felly os nad yw sefydliad yn gwneud cynnydd, ni all barhau i fod yn berthnasol mewn marchnad gystadleuol. Yn ogystal, dros yr ychydig ddegawdau diwethaf, mae arloesi wedi dod yn ffordd bwysig o ymladd yn erbyn risgiau a bygythiadau cymdeithasol critigol. Mae enghreifftiau’n cynnwys materion sy’n amrywio o’r argyfwng hinsawdd, gofalu am boblogaeth sy’n heneiddio, tlodi bwyd a seilwaith technoleg lân i fath newydd o economi wybodaeth sy’n gyforiog o ddata ac awtomatiaeth. Mae arloesi’n bwysig o ran hybu cymdeithas gan ei fod yn datrys y mathau hyn o broblemau cymdeithasol ac yn gwella gallu’r gymdeithas i weithredu. Mewn byd ansicr, ac yn ystod adeg ansicr, mae un peth yn glir, sef yr angen i addasu ac arloesi yn barhaus, a bod â’r gallu i fod yn ystwyth, yn hyblyg, ac i newid yn gyflym.

Fodd bynnag, er gwaethaf pwysigrwydd cydnabyddedig gwaith ymchwil ac arloesi, fel cenedl rydym wedi tanfuddsoddi ynddo yn gyson. Mae hyn wedi arwain at ymrwymiad gan Lywodraeth y DU i fuddsoddi 2.4% o’r gwariant cenedlaethol ym maes arloesi ac ymchwil erbyn 2027, a 3% dros y tymor canolig. Yng Nghymru, amcangyfrifir mai tua 1% o’r allbwn cenedlaethol a fuddsoddir ym maes ymchwil a datblygu ar hyn o bryd. Nid yw hyn yn ddigon.

Bydd Prifddinas-Ranbarth Caerdydd yn canolbwyntio ar agweddau lluosog, gan gynnwys:

  • Creu a rheoli cronfeydd her, gan ddod â’r sector cyhoeddus, y sector preifat a’n prifysgolion ynghyd er mwyn datrys y materion cymdeithasol mawr cyfredol. Problemau y mae’r pandemig COVID-19 wedi’u dwysáu.
  • Cefnogi, a chymryd rhan mewn ceisiadau am gyllid Strength in Places gan UKRI ar gyfer datblygu ein sectorau blaenoriaeth. Ym mis Gorffennaf 2020, gwnaethom lwyddo i sicrhau £25.4 miliwn ar gyfer datblygu CSconnected – prosiect mawr o fewn ein clwstwr lled-ddargludyddion cyfansawdd sy’n seiliedig ar integreiddio rhagoriaeth ymchwil o brifysgolion y rhanbarth â chadwynau cyflenwi unigryw’r rhanbarth ym maes lled-ddargludyddion uwch.
  • Creu a rheoli cronfa arloesi bwrpasol i helpu i gyflymu twf ein BBaChau strategol.
Skip to content